Nhiều người nghĩ rằng để có thể vừa phát triển facebook cá nhân, vừa viết blog lại vừa vận hành cộng đồng học viết content website, PR và social media, lại kiêm luôn chăm sóc fanpage Lớp học viết Content thì mình có một đội nhóm làm việc ở phía sau. Nhưng thực tế thì không, tất cả đều chỉ có duy nhất bản thân mình mà thôi. Chưa kể mình còn xây thêm 2 kênh tiktok/Thảo Về Quê để bán hàng, hướng dẫn các khóa học viết thì khối lượng công việc mỗi ngày dường như rất nhiều.
Cũng có nhiều bạn bè thân thiết đồng cảm với sự bận rộn này khi thấy mình vừa làm việc kiếm tiền, vừa kiêm luôn mẹ bỉm của một em bé chưa tròn 2 tuổi và cho lời khuyên nên dừng bớt các khối lượng công việc hiện tại. Đặc biệt là viết. Nhưng mình hoàn toàn có thể sắp xếp được. Thực ra muốn trở thành một người viết linh hoạt không quá khó, bạn không nhất thiết phải biết viết nhiều mà cần biết cách làm chủ nhiều dạng nội dung khác nhau. Và dưới đây là tư duy viết content đa kênh và cách làm của mình. Bạn có thể xem qua và áp dụng với bản thân mình nếu cũng đang tự vận hành một business của chính mình nhé.
Đừng tạo nội dung cho từng kênh, hãy tạo một “nội dung gốc”
Thời gian đầu khi mới viết content đa kênh cho business của mình, phải thú thật là mình mất rất nhiều thời gian và năng lượng. Chủ yếu là để nghĩ hôm nay viết bài gì cho facebook, ngày mai nghĩ ý tưởng nào cho Blog, rồi fanpage thì nên triển khai nội dung gì. Chỉ riêng việc lên ý tưởng viết bài thôi cũng khiến mình phải suy nghĩ rất nhiều. Chưa kể không phải lúc nào cũng giữ được sự kỷ luật đều đặn. Mặt khác, mỗi kênh vận hành nội dung đều có những quy trình, cách làm hay định dạng khác nhau nên việc mệt mỏi là đương nhiên.
Sau khoảng thời gian dài “nằm gai nếm mật” như vậy, mình bắt đầu ngồi nghiêm túc về việc thay đổi cách xây dựng nội dung đa kênh khi chỉ có một mình. Mà một trong những tư duy đầu tiên đó là “Đừng tạo nội dung cho từng kênh, hãy tạo một “nội dung gốc“. Thay vì nghĩ mỗi ngày ngồi suy nghĩ hôm nay sẽ viết gì thì mình sẽ dành ra một ngày trong tuần để nghĩ ra 5 – 7 ý tưởng. Theo đó, mỗi ngày mình sẽ lựa chọn một chủ đề viết. Nhưng mọi chuyện vẫn chưa dừng lại ở đó, tương đương với mỗi chủ đề viết mình sẽ tách nó thành nhiều dạng bài khác nhau cho các kênh. Ví dụ, hôm nay mình viết bài: “8 nguồn dữ liệu quý Writer không thể bỏ qua khi viết Content“, thì mình sẽ thực hiện tách thế này:
- 1 bài viết dài chuyên sâu cho Blog
- 1 bài fanpage theo dạng ảnh cuộn
- 1 bài viết chia sẻ trên trang cá nhân
Như vậy, chỉ với một bài viết nhưng mình đã có thể triển khai nó theo nhiều góc nhìn và định dạng khác nhau để đăng tải trên đa kênh. Việc làm này giúp mình tiết kiệm được rất nhiều thời gian cho việc triển khai nội dung trên các kênh mà vẫn đảm bảo được sự nhất quán.
Nếu bạn cũng đang kinh doanh một sản phẩm dịch vụ nào đó thì có thể thử áp dụng cách triển khai content đa kênh giống như mình xem sao nhé. Một lưu ý là bạn không nhất thiết phải triển khai bài viết trên website, rồi sau đó facebook, fanpage cá nhân mà tùy vào lĩnh vực hoạt động, kênh truyền thông chủ lực mà bạn có thể linh hoạt điều chỉnh thành các định dạng phù hợp với từng nền tảng.
Học cách chuyển đổi định dạng thay vì viết lại từ đầu
Như đã chia sẻ ở trên, với một nội dung gốc ban đầu, mình có thể chuyển đổi định dạng thành nhiều nội dung khác nhau cho các kênh mà không cần viết lại từ đầu. Với một bài Blog dài hơn 3000 từ khi copy nguyên văn sang facebook thì gần như sẽ không có ai đọc. Nhưng điều đó không có nghĩa là bạn phải ngồi viết lại từng câu chữ để đăng tải trên các kênh. Bạn có thể thay đổi cách mở đầu, cách trình bày, độ dài, CTA,…còn giá trị thông tin thì vẫn giữ nguyên.
Lý do là bởi thứ chúng ta cần thay đổi giữa các nền tảng không phải là kiến thức mà là điều chỉnh sao cho phù hợp với cách người đọc tiếp nhận nội dung.
Khi đọc một bài Blog, người đọc thường có nhu cầu tìm hiểu khá rõ ràng. Họ sẵn sàng dành rất nhiều thời gian để đọc một bài viết dài nếu nội dung đó giải quyết được đúng vấn đề họ đang quan tâm. Vậy nên bạn có thể phân tích sâu, triển khai đầy đủ từng luận điểm với các ví dụ minh họa. Ngược lại, khi viết trên social, người đọc không chủ động đi tìm nội dung của bạn. Họ chỉ đang lướt trên bảng tin hoặc xem video trong lúc nghỉ ngơi. Điều họ cần thực sự lúc này là một thông tin ngắn gọn, thú vị đủ để khiến họ dừng lại vài giây và muốn xem tiếp.
Chính vì sự khác biệt trong hành vi tiếp nhận thông tin này mà cùng một kiến thức, chúng ta nên thay đổi cách thức thể hiện. Ví dụ, với bài “8 nguồn dữ liệu quý Writer không thể bỏ qua khi viết Content“, khi đăng lên Facebook, mình không chia sẻ toàn bộ 8 nguồn dữ liệu với các nội dung sâu ở bên trong. Thay vào đó, mình chỉ liệt kê 8 nguồn này một cách ngắn gọn nhất có thể. Đồng thời thay đổi cách viết mở đầu là: “Nhiều bạn thấy mình vừa viết Blog, vừa viết facebook cá nhân, fanpage rồi lại thêm cả kênh toptop nên thắc mắc không biết ý tưởng ở đâu để có thể viết nhiều đến thế.
Thực ra thì mình rất hiếm khi ngồi chờ ý tưởng xuất hiện. Phần lớn ý tưởng để viết đến từ quá trình quan sát, ghi chép và thu thập dữ liệu mỗi ngày. Và dưới đây là 8 nơi mình thường “lui tới” để tìm kiếm chất liệu khi viết Content.”. Chỉ riêng với cách trình bày và cách triển khai câu mở đầu như thế này cũng đủ giúp tạo nên một bài đăng hoàn chỉnh. Còn nếu chuyển sang fanpage cho bài viết dạng ảnh cuộn, mình sẽ tiếp tục rút gọn và cô đọng thông tin trong từng bức ảnh để người đọc có thể lướt tới và nắm được thông tin một cách dễ hiểu nhất có thể. Bạn có thể xem bài chi tiết tại đây.
Bạn thấy không, điều mình làm ở đây không phải là viết lại nội dung từ đầu mà thay đổi cách đóng gói nội dung. Còn kiến thức thì vẫn không có gì thay đổi.
Đừng quá chú trọng công thức, cần chú ý đến hành vi người dùng
Mình thấy nhiều bạn Writer mới viết content đa kênh hay tập trung nhiều vào việc tìm kiếm các công thức rồi chạy theo những công thức đó. Nhưng theo mình thì, trước khi học công thức, bạn cần đọc hành vi người dùng. Như mình đã nói ở trên, cùng một người nhưng khi truy cập vào các nền tảng khác nhau họ sẽ có những mục đích hoàn toàn khác nhau.
Khi hiểu được hành vi người dùng trên từng nền tảng, bạn sẽ biết cách đưa những nội dung nào lên đầu để giữ chân người đọc, phần nào nên phân tích kỹ, phần nào nên ngắn gọn lại. Hoặc khi nào nên kể một câu chuyện tạo sự đồng cảm, còn khi nào nên đi thẳng vào vấn đề để tiết kiệm thời gian cho người đọc.
Mình tiếp tục với ví dụ “8 nguồn dữ liệu quý Writer không thể bỏ qua khi viết Content”. Nếu viết trên Blog mình sẽ bắt đầu bằng “Mình thường được nhiều người nhận xét là có phong cách viết súc tích, thực tế hơn là bay bổng hay quá giàu cảm xúc. Có lẽ điều đó đến từ việc nhiều năm làm nghề viết Content Marketing. Bởi với mình, viết Content Marketing không phải là viết sao cho thật hoa mỹ. Đó là quá trình nghiên cứu, thu thập dữ liệu có chọn lọc, phân tích thông tin rồi chuyển hóa chúng thành những nội dung rõ ràng, hữu ích với người đọc. Nhiều bạn sẽ nghĩ rằng dữ liệu này được tìm kiếm trên Google hay vài năm trở lại đây là sự thịnh hành AI. Nhưng những thông tin thực sự quý giá để phục vụ cho việc viết tiếp thị nội dung không đến từ một hay hai mà là nhiều nguồn khác nhau. Và bài viết ngày hôm nay, mình sẽ chia sẻ về một số nguồn dữ liệu trong quy trình làm content marketing bạn có thể tham khảo nhé.” Sau đó mình giải thích vì sao bản thân có phong cách viết như vậy, quá trình làm Content Marketing đã ảnh hưởng đến tư duy viết ra sao, rồi mới dẫn dắt đến vai trò của dữ liệu trong quy trình làm content. Bởi người đọc tìm đến blog thường có tâm lý muốn đọc một bài viết đầy đủ, hiểu cả bối cảnh, nguyên nhân lẫn cách làm. Họ sẵn sàng theo dõi một mạch lập luận dài trước khi đi vào nội dung chính.
Trong khi đó, trên facebook cá nhân mình sẽ mở đầu bằng: “Nhiều bạn thấy mình vừa viết Blog, vừa viết facebook cá nhân, fanpage rồi lại thêm cả kênh toptop nên thắc mắc không biết ý tưởng ở đâu để có thể viết nhiều đến thế. Thực ra thì mình rất hiếm khi ngồi chờ ý tưởng xuất hiện. Phần lớn ý tưởng để viết đến từ quá trình quan sát, ghi chép và thu thập dữ liệu mỗi ngày. Và dưới đây là 8 nơi mình thường “lui tới” để tìm kiếm chất liệu khi viết Content. Nếu bạn cũng đang kinh doanh một sản phẩm dịch vụ nào đó thì có thể thử áp dụng nhé. ” Mình sẽ đi rất nhanh ở phần giới thiệu bối cảnh và đi thẳng vào lợi ích mà người đọc nhận được. Cũng có những bài mình bỏ qua luôn phần giới thiệu bối cảnh và đi thẳng vào vấn đề.
Lý do của việc làm này là phần lớn người dùng Facebook đang lướt bảng tin, họ cần biết ngay bài viết này mang lại giá trị gì thì mới dừng lại để đọc tiếp. Như vậy, điều thay đổi không phải là nội dung mình muốn chia sẻ mà là cách dẫn dắt người đọc đến nội dung đó. Tóm lại là, ở blog mình dành thời gian xây dựng bối cảnh để người đọc hiểu vấn đề một cách toàn diện. Ở Facebook, mình ưu tiên thu hút sự chú ý trước rồi mới triển khai nội dung.
Xây dựng quy trình viết content đa kênh thay vì chỉ rèn luyện kỹ năng viết
Nếu nói điều gì có thể giúp mình duy trì viết content đa kênh mà không bị quá tải như vậy là nhờ một quy trình làm việc tinh gọn. Kỹ năng viết tốt chỉ giải quyết được câu hỏi làm thế nào để viết được một bài viết hay, nhưng khi bắt đầu vận hành nhiều kênh cùng một lúc, sẽ xuất hiện thêm rất nhiều câu hỏi khác. Như là:
- Hôm nay nên viết chủ đề gì?
- Viết cho kênh nào trước?
- Có nên đăng cùng một nội dung ở nhiều nơi không?
- Làm sao để không phải nghĩ ý tưởng mới mỗi ngày?
- Làm sao để tất cả các kênh vẫn thống nhất về thông điệp?
Lúc này, việc viết tốt thôi vẫn chưa đủ, bạn cần có một quy trình làm việc. Và quy trình của mình khá đơn giản: Nghiên cứu -> Viết blog -> Chuyển đổi thành nhiều định dạng -> Đăng tải trên từng nền tảng -> Theo dõi phản hồi -> Cập nhật lại bài blog. Nghe thì có vẻ chỉ là những bước nối tiếp nhau, nhưng thực ra là những bước này đều có vai trò riêng. Phần nghiên cứu giúp mình có đủ dữ liệu trước khi viết, thay vì ngồi nghĩ theo cảm hứng. Bài blog sẽ là nơi mình đầu tư nhiều thời gian nhất. Đây là phiên bản đầy đủ nhất của một chủ đề, nơi mình tổng hợp kiến thức, phân tích và đưa ra quan điểm của bản thân. Sau đó, mình không bắt đầu một nội dung mới mà chỉ tách bài blog thành nhiều phiên bản phù hợp với từng nền tảng. Nhờ vậy, tất cả các kênh đều đang chia sẻ cùng một thông điệp, chỉ khác nhau về cách thể hiện.
Đó là lý do mình luôn xem blog là “kho tri thức gốc”, còn Facebook, fanpage hay những kênh khác là nơi giúp lan tỏa kho tri thức đó đến nhiều nhóm độc giả khác nhau.
Nhờ thay đổi cách làm này, mình không còn bắt đầu ngày mới bằng câu hỏi: “Hôm nay mình phải viết gì cho Facebook?” Thay vào đó, mình chỉ cần mở kho nội dung của mình và tự hỏi: “Trong bài blog này, đâu là một ý nhỏ đủ hữu ích để chia sẻ với người đọc hôm nay?”
Nghe có vẻ chỉ là thay đổi một câu hỏi, nhưng cách tư duy lại hoàn toàn khác.
Ở cách làm thứ nhất, mỗi nền tảng đều đòi hỏi bạn phải liên tục tạo ra nội dung mới. Càng nhiều kênh, áp lực càng lớn. Ở cách làm thứ hai, bạn chỉ tập trung xây dựng một tài sản nội dung đủ chất lượng, rồi liên tục khai thác và làm giàu nó theo thời gian. Mỗi bài blog không còn là một bài viết dùng một lần mà trở thành một nguồn tài nguyên có thể được tái sử dụng chuyển đổi nhiều lần.
Theo mình, đây cũng là sự khác biệt giữa người đang sản xuất nội dung và người đang xây dựng một hệ thống nội dung. Khi có hệ thống, bạn sẽ không chỉ tiết kiệm được thời gian mà còn duy trì được sự nhất quán cả về thông điệp, phong cách trên tất cả các kênh mình đang phát triển. Điều này đặc biệt quan trọng nếu bạn muốn xây dựng thương hiệu cá nhân hoặc làm Content dài hạn.
