Mình được nhiều người nhận xét là có phong cách viết súc tích, thực tế hơn là nhẹ nhàng thơ mộng. Có lẽ đây kết quả của quá trình làm nghề viết tiếp thị nội dung lâu năm mang lại. Thực tế thì viết content marketing không phải là viết kiểu bay bổng. Nó là kiểu viết dựa trên nghiên cứu, thu thập dữ liệu một cách có chọn lọc rồi sau đó phân tích, chuyển hóa thành nội dung có giá trị cho người đọc.
Nhiều bạn sẽ nghĩ rằng dữ liệu này được tìm kiếm trên các công cụ tìm kiếm hay vài năm trở lại đây là sự thịnh hành AI. Nhưng những thông tin thực sự quý giá để phục vụ cho việc viết tiếp thị nội dung không đến từ một, hai mà là nhiều nguồn khác nhau.
Đến đây, chắc hẳn bạn sẽ thắc mắc đó là những nguồn nào đúng không? Trong bài viết ngày hôm nay, mình sẽ chia sẻ về một số nguồn dữ liệu trong quy trình làm content marketing mà một người viết không thể không nhắc đến.
1. Chính khách hàng của bạn
Một trong những nguồn để bạn có thể thu thập dữ liệu quý giá nhất là chính khách hàng của mình. Nếu để ý, bạn sẽ thấy khách hàng của chúng ta để lại rất nhiều “dấu vết” trong suốt hành trình mua hàng của họ. Nếu bạn đang kinh doanh một sản phẩm/dịch vụ nào đó, hãy đặc biệt chú ý đến những nơi như:
- Bình luận trên Facebook, TikTok, YouTube.
- Tin nhắn inbox.
- Đánh giá trên Shopee, Lazada.
- Email chăm sóc khách hàng.
- Khảo sát sau mua.
- Cuộc gọi tư vấn.
- Nhật ký chăm sóc khách hàng của đội ngũ CSKH.
Những bình luận dưới một bài đăng nào đó, những tin nhắn hỏi về sản phẩm dịch vụ, hay những đánh giá review sau khi mua hàng,…Đó chính là những “nỗi đau”, những “mong muốn”, những “nhu cầu” thực sự mà khách hàng không nói ra.
Nhưng lưu ý là, dưới góc độ của một người làm content, chúng ta không chỉ đọc để biết khách hàng khen chê chỗ nào. Mà từ những thông tin bằng chứng này, người viết phải có sự xem xét, phân tích và suy luận xem khách hàng thực sự đang gặp vấn đề chỗ nào, điều gì khiến họ chần chừ khi mua hàng hay sự kỳ vọng thực sự của họ nằm ở đâu. Những chất liệu này sẽ là thông tin để chúng ta có thể đưa vào tiêu đề bài viết, đoạn mở đầu, CTA hay một đoạn nào đó trong nội dung nếu cần thiết.
Ví dụ như bản thân mình hiện tại hoạt động trên cả website, kênh facebook cá nhân, cộng đồng học viết Content website, PR và Social Media,…Thông qua việc chia sẻ kiến thức chuyên môn, trainer hướng dẫn viết, mỗi ngày mình gặp rất nhiều câu hỏi liên quan của bạn đọc, học viên. Chính những vấn đề thường gặp mỗi ngày đó của các bạn đã giúp mình có thêm dữ liệu xác thực nhất cho việc sáng tạo nội dung mỗi ngày mà vẫn có sự gắn kết với độc giả.
2. Thông tin nội bộ Doanh nghiệp
Lúc mới bước chân vào viết tiếp thị nội dung, mình hay có thói quen đọc catalogue, xem thông số kỹ thuật,…của một sản phẩm/dự án nào đó rồi bắt tay vào viết ngay dưới góc độ của một người bán hàng.
Thực ra những việc làm này không sai, nhưng nó sẽ không giúp bài viết của bạn trông thật khác biệt so với đối thủ ngoài kia. Hay nói cách khác việc nghiên cứu hời hợt dưới góc độ đọc qua loa thông tin sẽ khiến bài viết trông giống hàng chục bài viết khác trên internet mà thôi.
Lúc này, chúng ta cũng như nhiều writer bình thường khác khi chỉ vừa mới kịp hiểu sản phẩm là gì, chứ chưa thực sự thấu cảm được vì sao sản phẩm này được tạo ra, việc sử dụng sản phẩm này sẽ giúp khách hàng giải quyết khó khăn gì,…Trong khi đó, Doanh nghiệp lại đang sở hữu rất nhiều nguồn dữ liệu quý. Những dữ liệu nội bộ này không chỉ nằm ở Founder, Sales, CSKH mà còn ở cả Kỹ thuật viên, tài liệu đào tạo, Marketing.
Mỗi vị trí, mỗi phòng ban sẽ cho chúng ta cách nhìn nhận sản phẩm dưới một góc độ khác nhau. Nếu như Founder hiểu được câu chuyện đằng sau sản phẩm, Sales biết được khách hàng đang băn khoăn điều gì trước khi mua thì CSKH hiểu được khách hàng gặp khó khăn gì sau khi sử dụng. Hoặc đội kỹ thuật cũng sẽ cho bạn cái nhìn dễ hiểu về cách thức sản phẩm/dịch vụ hoạt động, vì sao doanh nghiệp chọn giải pháp đó. Khi ghép tất cả những góc nhìn này lại, chúng ta sẽ hiểu sản phẩm hơn rất nhiều lần so với đọc hiểu trên internet hay bản brochure ngắn gọn.
Câu hỏi được đặt ra ở đây là, vậy thì khi tiếp xúc với những bộ phận trong nội bộ Doanh nghiệp, chúng ta cần hỏi gì để thu thập thông tin. Một vài câu hỏi bạn có thể đặt ra là:
- Khách hàng hỏi nhiều nhất điều gì?
- Điều gì khiến họ chần chừ trước khi mua?
- Họ thường hiểu sai điểm nào về sản phẩm?
- Điều gì khiến khách hàng quay lại mua lần hai?
- Phản hồi nào doanh nghiệp nhận được nhiều nhất?
- Điểm mạnh nào mà đối thủ khó sao chép?
Những câu hỏi này sẽ giúp người viết chúng ta đến gần hơn với khách hàng của mình. Bạn không tiếp xúc trực tiếp với khách hàng, nhưng bạn vẫn biết được điều họ quan tâm nhất, thứ họ đắn đo nhất khi quyết định xuống tiền cũng như lý do họ quay trở lại, điểm họ hài lòng nhất về sản phẩm dịch vụ là gì.
Xem thêm:
Mindset, Skill Set và Toolset của người viết Content Marketing
5 nguyên tắc viết content marketing cơ bản content writer cần biết
Diễn đạt dễ hiểu: Yêu cầu đầu tiên của người làm nghề content
Cách thiết kế bố cục một bài viết content marketing lôi cuốn
3. Công cụ tìm kiếm
Công cụ tìm kiếm, mà ở đây phổ biến nhất là Google. Google không chỉ là nơi để tìm tài liệu, đó là nơi phản ánh nhu cầu tìm kiếm của người dùng chính xác và rõ nét nhất. Mỗi truy vấn đều bắt đầu từ một vấn đề mà ai đó đang muốn giải quyết.
Ví dụ, thay vì chỉ tìm và chăm chăm vào keyword “máy hút bụi”, bạn hãy quan sát thêm các dữ liệu như từ khóa liên quan, mọi người cùng hỏi, tìm kiếm phổ biến,…Lúc này bạn sẽ phát hiện ra có rất nhiều câu hỏi thực tế như là: Máy hút bụi có tốn điện không?, Máy hút bụi cầm tay có thay được pin không?, Bao lâu nên vệ sinh bộ lọc?, Có nên mua máy hút bụi không dây?,…Đây chính là những chủ đề hoàn toàn có thể thu thập về và phát triển thành các bài viết dạng blog, video hoặc bài đăng mạng xã hội đều được.
Lưu ý là, nhiều người chỉ quan tâm một từ khóa có bao nhiêu lượt search mỗi tháng, lượng volume có cao không rồi mới chọn để viết. Mục đích để khi viết những keyword có lượng volume cao như vậy sẽ giúp lượng traffic đổ về website nhanh chóng, Google đánh giá cao website của bạn. Tuy nhiên điều đó chỉ đúng với nhiều năm trước.
Trong những lần update gần đây, Google đã ra thông báo về việc họ sẽ ưu tiên đánh giá cao những website có những nội dung mang lại giá trị cho người đọc. Và tất nhiên để những nội dung gọi là mang lại giá trị cho người đọc thì đòi hỏi phải giải quyết đúng nhu cầu thực sự của họ chứ không phải là những bài viết viết “lỗi thời” cố nhồi nhét thông số kỹ thuật hay CTA bán hàng.
Vậy thì lúc này, người viết chúng ta cần làm gì để vừa có thể giải đáp vấn đề của khách hàng vừa website tăng được độ trust để chuyển đổi bán hàng tốt. Theo các chuyên gia uy tín trong ngành, hãy tập trung ưu tiên vào những dạng nội dung tìm kiếm thể hiện mong muốn của người đọc trước. Ví dụ như thay vì viết thương hiệu máy hút bụi X, địa chỉ mua máy hút bụi X thì chúng ta có thể viết các bài so sánh về máy hút bụi dưới 3 triệu và máy hút bụi 5 triệu nên chọn loại nào, máy hút bụi nào hút được lông chó lông mèo, review máy hút bụi X,…
Những dạng này chúng ta hoàn toàn có thể viết dưới nhiều định dạng khác nhau. Từ bài đăng blog trên website, cho đến video ngắn trên tiktok, reels trên hay thiết kế ảnh corel souls fanpage đều được.
4. Đối thủ cạnh tranh
Nhiều Writer hay có thói quen nghiên cứu đối thủ xem họ viết gì rồi mình viết lại. Thứ chúng ta cần học từ đối thủ không phải là câu chữ mà là cách thị trường đang giao tiếp với khách hàng. Thông qua nội dung chia sẻ của đối thủ, bạn sẽ biết được những vấn đề như là: Họ đang tập trung giải quyết vấn đề nào của khách hàng, chủ đề nào đang được triển khai nhiều nhất. Hay góc tiếp cận nào đã quá quen thuộc, khoảng trống nội dung nào chưa được nhiều người khai thác. Đây chính là những dữ liệu thực sự có giá trị đối với không chỉ người viết mà còn của cả business.
Vậy thì khi muốn tìm dữ liệu từ đối thủ, bạn cần nghiên cứu những gì. Mình chỉ muốn chia sẻ với bạn một keyword quan trọng, đó là “Đọc” và “Quan sát”. Hai việc làm này sẽ giúp bạn thấy được:
- Những chủ đề được lặp lại nhiều lần.
- Bài viết nào có nhiều lượt tương tác.
- Khách hàng bình luận điều gì.
- Họ sử dụng định dạng nào (blog, video, infographic…).
- Họ đang nhấn mạnh lợi ích hay tính năng của sản phẩm.
Từ đây, bạn có thể tự trả lời được hai câu hỏi lớn để có thể xây dựng nên một kế hoạch viết tiếp thị nội dung hiệu quả hơn, đó là” Điều gì thị trường đã làm rất tốt?” và “Điều gì mình có thể làm tốt hơn hoặc khác đi.”
5. Mạng xã hội và các cộng đồng
Có những điều khách hàng sẽ không bao giờ nói với doanh nghiệp, nhưng họ sẵn sàng chia sẻ trong các hội nhóm, diễn đàn hay phần bình luận trên mạng xã hội. Đó chính là lý do tại sao mình thường dành khá nhiều thời gian để đọc các cộng đồng liên quan đến lĩnh vực viết. Ở đó, chúng ta sẽ thấy được những cuộc trò chuyện rất tự nhiên. Ví dụ như là hỏi nhau về kinh nghiệm, chia sẻ về những vấn đề đang gặp phải, đưa ra một đánh giá công tâm sau khi sử dụng sản phẩm, hay đơn giản là kể về một trải nghiệm khiến họ hài lòng hay thất vọng. Những dữ liệu này hầu hết đều chưa qua “lớp học” nào của doanh nghiệp.
Thường thì khi tham gia vào các cộng đồng hoặc mạng xã hội, mình sẽ khá chú ý đến những nội dung dạng như một chủ đề nào đó đang được quan tâm nhiều, những vấn đề được lặp đi lặp lại, điều tranh luận sôi nổi nhất ở thời điểm hiện tại,…
Nếu bạn cũng đang hoạt động trong lĩnh vực viết như mình thì có thể tham gia một số cộng đồng chuyên chia sẻ về nghề như: Tâm Sự Con Sen, JOb Vui, Tổ quạ Marketer. Ngoài ra còn có những cộng đồng thiên về chia sẻ chuyên môn, kỹ thuật viết như: Cộng đồng học viết Content website, PR và Social, Mỗi ngày một chút Content, SEO Marketing,…
Còn nếu bạn hoạt động trong lĩnh vực khác, thì hãy thử gõ keyword liên quan đến ngành của bạn lên thanh tìm kiếm facebook, bạn sẽ thấy hiện ra rất nhiều cộng đồng liên quan – đó chính là những nơi bạn có thể xem xét để join vào.
Xem thêm:
Content Marketing là gì, hiểu đúng để làm đúng!
Các dạng Content Marketing thường gặp nhất hiện nay
[TẶNG BẠN] Mẫu Template content marketing sáng tạo đa kênh
“4 hiểu 3 biết” một Writer cần biết khi làm Content marketing
6. Báo cáo và nghiên cứu thị trường
Nếu các nguồn dữ liệu trước giúp bạn hiểu từng khách hàng thì báo cáo thị trường sẽ giúp bạn có cái nhìn tổng quan hơn. Mình hiểu là nhiều bạn khá ngại đọc báo cáo vì nghĩ rằng chúng khô khan. Nhưng thực tế thì chỉ cần một vài con số đáng tin cậy cũng có thể giúp bài viết của chúng ta thuyết phục hơn rất nhiều. Chưa kể nó còn giúp người làm nội dung thấy được cách thị trường đang phát triển để có thể điều chỉnh nội dung sao cho phù hợp. Ví dụ, thay vì viết “Video ngắn đang rất phổ biến”, thì bạn hoàn toàn có thể sử dụng số liệu để chứng minh xu hướng đó.
Một số nơi có thể giúp bạn “trích xuất” được những con số dữ liệu này là báo cáo của các đơn vị nghiên cứu thị trường, Google Trends, báo cáo từ các nền tảng Meta, Tiktok, Google, báo cáo ngành của hiệp hội, doanh nghiệp,…
Mách nhỏ là nếu cảm thấy việc đọc những báo cáo này quá tốn kém thời gian và công sức thì bạn hoàn toàn có thể nhờ đến sự giúp sức của AI. Theo mình tìm hiểu thì hiện nay bạn có thể tham khảo Notebook LM – một công cụ có thể đọc, tổng hợp thông tin một cách nhanh chóng và trung thực nhất. Nhưng nhớ là khi sử dụng bất kỳ công cụ AI nào bạn cũng nên kiểm tra trở lại một lần nữa để đảm bảo tính chắc chắn.
7. Trải nghiệm thực tế
Trải nghiệm thực tế là một nguồn dữ liệu không có công cụ nào có thể thay thế được. Bản thân mình đánh giá rất cao dữ liệu này, bởi đó chính là những điều chỉ khi trực tiếp trải nghiệm mới có thể nhận định, đánh giá được. Ví dụ nếu viết về chiếc máy hút bụi, thì phải thử sử dụng nó mới biết được lực hút ra sao, độ sạch như thế nào. Hoặc nếu viết về một quán cafe, thì hãy đến đó để nhìn không gian, để nếm vị cafe, để cảm nhận cái không khí thực sự trước khi đặt tay lên bàn phím viết ra.
Trải nghiệm thực tế còn sẽ giúp bạn phát hiện ra được những chi tiết rất nhỏ mà tài liệu sản phẩm không nhắc đến. Đó có thể là cảm giác khi cầm sản phẩm trên tay, sự tiện lợi trong quá trình sử dụng hay những bất tiện mà khách hàng có thể gặp phải giống mình. Đây chính là những chi tiết giúp bài viết trở nên chân thực, đáng tin hơn rất nhiều. Một bài viết càng chứa nhiều chi tiết mang tính trải nghiệm càng ít mang lại cảm giác “đang quảng cáo” bán hàng hơn mà vẫn có cảm giác chân thật và gần gũi với người đọc.
8. AI và các công cụ hỗ trợ
Những năm gần đây, AI đang trở thành một nguồn dữ liệu quen thuộc với nhiều Writer. Không dấu giếm gì, bản thân mình vẫn sử dụng AI thường xuyên để hỗ trợ công việc mỗi ngày. Tuy nhiên có một điều chắc chắn là gần như mình không bao giờ sử dụng những công cụ này để viết toàn bộ bài. Thay vào đó, mình xem nó như một công cụ để hỗ trợ quá trình tổng hợp thông tin. Ngoài ra còn gợi ý góc khai thác, phân tích chủ đề, so sánh các nguồn dữ liệu,….
Dù bạn là người đang viết tiếp thị nội dung cho doanh nghiệp hay đang tự xây dựng content cho business của mình thì mình khuyên bạn hãy tham khảo và học cách sử dụng AI. Khi biết cách kết hợp nguồn dữ liệu thu thập được từ AI cũng như những nguồn thực tế như khách hàng, nội bộ, hội nhóm, trải nghiệm thực tế,…chắc chắn bạn sẽ không bao giờ hết ý tưởng cũng như cách triển khai nội dung.
Sau nhiều năm làm Content Marketing, mình nhận thấy một điều như thế này: Một người viết nội dung giỏi không phải là người viết nhanh nhất mà là người biết dành thời gian để nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi viết. Mỗi một nguồn dữ liệu đều sẽ cho chúng ta có một góc nhìn khác nhau trong một bức tranh toàn cảnh. Từ đó có thể giúp người viết không chỉ giải quyết được bài toán bí idea mà còn tạo ra được những nội dung thực sự đúng với điều khách hàng đang cần. Đó mới là mục tiêu cuối cùng của Content Marketing.
