Khi viết đủ lâu, bạn sẽ nhận ra một điều là những bài viết lôi cuốn người đọc thường có nhịp điệu riêng. Trông rất giống một bản nhạc có phải không? Thực sự là vậy. Ai cũng có thể viết, nhưng không phải ai cũng có thể tạo nên những nội dung mang những nốt trầm ổn riêng.
Nhịp điệu của một bài viết được tạo nên từ nhiều yếu tố khác nhau. Hai trong số những yếu tố khá nhỏ nhưng lại ảnh hưởng rất lớn đến điều này chính là cách bạn sử dụng câu đơn và câu ghép. Nội dung bài viết này mình sẽ chia sẻ việc cách sử dụng câu đơn và câu ghép để tạo nhịp điệu và điểm nhấn cho bài viết, bạn có thể theo dõi nhé.
Vì sao nhịp điệu câu văn lại quan trọng?
Bạn có biết, đa phần người đọc ít khi nào đọc bài viết của chúng ta như một văn bản học thuật không? Thường thì họ sẽ lướt, dừng lại, quay lại rồi lại tiếp tục đọc theo nhịp điệu cảm xúc của chính họ. Nếu toàn bộ bài viết đều là những câu dài, nhiều vế, nhiều mệnh đề nối tiếp nhau, rất có thể sẽ khiến người đọc nhanh rơi vào trạng thái bị mệt. Ngược lại, nếu bài chỉ toàn những câu ngắn rời rạc, nội dung sẽ khó có được chiều sâu.
Trước đây, mình có thói quen viết những câu dài. Sau này, khi đọc nhiều bài viết, cộng với việc phân tích lại những nội dung mình viết ra, mình phát hiện ra một điều, một đoạn văn chứa toàn những câu dài thực sự không mang lại nhiều cảm xúc cho người đọc. Chưa kể nó còn mang lại cảm giác lê thê, dài dòng, không biết đâu là điểm mấu chốt của vấn đề.
Và rồi khi đọc những bài viết của những người viết chuyên nghiệp, mình thực sự bị lôi cuốn. Chính xác là lôi cuốn ở cách họ triển khai các câu dài ngắn trong từng đoạn văn và toàn bộ bài viết. Mình nhận ra, nhịp điệu của một bài viết tốt là khi người đọc không cảm thấy nặng đầu khi đọc câu dài. Và có điểm dừng để suy nghĩ ở những câu ngắn.Từ đó, mình đã hạ quyết tâm điều chỉnh kỹ thuật viết của mình với đa dạng các câu dài ngắn khác nhau. Cụ thể là việc triển khai những câu đơn và câu ghép.
Xem thêm:
- Tạo liên kết mạch lạc giữa các đoạn và câu bằng từ chuyển tiếp
- Viết đoạn văn rõ ý với câu chủ đề và câu phát triển mạch lạc
- Từ ý lớn đến ý nhỏ: Cách triển khai nội dung mạch lạc, dẫn dắt logic
Khi nào nên sử dụng câu đơn và câu ghép trong bài?
Đến đây, chắc bạn sẽ đặt câu hỏi, vậy khi nào nên sử dụng câu đơn và câu ghép trong bài đúng không?
Câu đơn thường là những câu chỉ có một ý chính với cấu trúc gọn, rõ ràng. Ví dụ: “Viết tốt không phải là viết cho nhiều. Mà là viết cho đúng chỗ”. Hoặc “Cấu trúc không giết chết cảm hứng. Nó giữ cho cảm hứng không bị trôi tụt đi.”
Vai trò lớn nhất của các câu đơn thường không phải để giải thích, phân tích mà là để nhấn mạnh một ý quan trọng nào đó, tạo khoảng nghỉ trong dòng suy nghĩ của người đọc. Hoặc làm nổi bật thông điệp người viết muốn truyền tải đến cho độc giả.
Câu ghép (hoặc là những câu dài nhiều vế) lại đóng vai trò khác. Nó giúp bạn mở rộng ý, giải thích, dẫn dắt người đọc đi sâu hơn vào vấn đề vừa đặt ra. Ví dụ “Khi bạn có một dàn ý rõ ràng, việc viết bây giờ không còn là cảm hứng mà là từng bước triển khai các ý đã được chuẩn bị từ trước đó để tiết kiệm tối đa thời gian chỉnh sửa về sau.” Đa phần những câu như vậy không nên viết quá ngắn, vì bản chất của nó là giải thích và kết nối.
Nói một cách dễ hiểu, bạn có thể sử dụng câu đơn để nhấn mạnh, đặt ra một vấn đề nào đó. Còn câu ghép nên được sử dụng nếu muốn giải thích, phân tích, kết nối,..có chiều sâu hơn.
Như đã chia sẻ ở trên, trước đây mình có thói quen viết rất nhiều câu dài trong một bài viết. Trong quá trình hướng dẫn viết cho một số bạn, mình cũng thấy các bạn gặp phải tình trạng tương tự như vậy. Đa phần các bạn viết những câu dài thường có thói quen nối các mệnh đề lại với nhau bằng dấu phẩy cùng các từ nối như “và”, “nhưng”. Tuy nhiên ngược lại với những bạn thích sử dụng những câu dài thì cũng có nhiều bạn chỉ sử dụng những câu ngắn. Mỗi câu chỉ một dòng xuyên suốt toàn bộ bài như vậy làm cho các câu trong đoạn văn thiếu đi sự liên kết và không được mềm mại.
Cả 2 trường hợp này đều khiến bài viết rơi vào tình trạng thiếu nhịp điệu, không có điểm nhấn. Từ đó khiến người đọc khó theo dõi mạch lập luận logic của bài viết, đôi khi họ cũng cảm thấy mệt. Và rồi việc bỏ dở giữa chừng là điều dễ hiểu.
Vậy nên một sự kết hợp thông minh ở đây là chúng ta có thể kết hợp đan xen cả 2 loại câu đơn và câu ghép này lại với nhau để giúp bài viết của chúng ta trở nên có nhịp điệu hơn.
Cách phối hợp giữa câu đơn và câu ghép trong một bài viết
Bản thân mình thường sẽ phối hợp câu đơn và câu ghép trong một bài viết theo nhiều góc độ khác nhau. Bạn có thể tham khảo và áp dụng nếu cảm thấy phù hợp với mình nhé:
Góc độ 1: Câu ghép mở ý – Câu đơn chốt ý
Lúc này, câu ghép sẽ làm nhiệm vụ giải thích, đưa ra vấn đề. Còn câu đơn sẽ dùng để kết luận hoặc nhấn mạnh thông điệp chính được nêu ra trước đó.
Ví dụ: “Khi bạn viết một đoạn văn, nếu không có câu chủ đề rõ ràng, người đọc sẽ rất khó xác định đoạn văn này nói về vấn đề gì và nên tập trung ở đâu. Đoạn văn đó sẽ mất trọng lực.”
Như vậy, câu đầu sẽ giúp người đọc hiểu được vấn đề ở đây là gì, còn câu sau ngắn, dứt khoát hơn. Nó giống như một dấu chấm cực mạnh để chốt lại ý là nếu không có câu chủ đề rõ ràng đoạn văn sẽ mất đi sức nặng.
Góc độ 2: Câu đơn gây chú ý – Câu ghép đi sau giải thích
Ngược lại với cách trên, cách này sẽ phù hợp khi bạn muốn kéo người đọc dừng lại ngay từ đầu đoạn văn. Câu đơn sẽ làm nhiệm vụ gây sự tò mò, tạo điểm dừng. Câu ghép theo sau để giải thích, làm rõ vấn đề và có thể mở rộng thêm.
Ví dụ: “Viết hay thực ra không nằm ở việc bạn dùng bao nhiêu chữ. Nó nằm ở cách bạn biết cách chọn lọc, sắp xếp chúng theo logic và biết dừng lại đúng lúc để người đọc đủ cảm thấy thỏa mãn.”
Bạn thấy đó, câu đơn như một “cú gõ cửa”, còn câu ghép ở phía sau như một cánh cửa mở ra nhiều không gian khác nhau. Nó trả lời cho câu hỏi ngoài chữ ra thì việc viết hay còn nằm ở cách người viết chọn lọc thông tin, sắp xếp thông tin theo một trật tự logic và con chữ triển khai dừng lại ở một thời điểm thích hợp.
Góc độ 3: Câu ghép nối chuỗi lập luận – Câu đơn để tạo nhịp nghỉ
Khi đoạn văn có nhiều thông tin, bạn có thể thông minh đặt câu đơn ở giữa những câu ghép. Lúc này câu đơn sẽ đóng vai trò như một nhịp thở, có thể giúp tạo khoảng nghỉ cho mắt, làm nổi bật thông điệp cần truyền tải.
Ví dụ:
“Nhiều người viết thường cố gắng nhồi nhật nhiều ý vào một đoạn vì sợ rằng nếu nói ít quá người đọc sẽ thấy bài viết hời hợt.
Nhưng điều đó lại phản tác dụng.
Khi một đoạn văn có quá nhiều ý, người đọc không biết nên nhớ điều gì trước, thậm chí còn cảm thấy mệt vì ngộp chữ.”
Câu “nhưng điều đó lại phản tác dụng” làm nhiệm vụ tạo nhịp nghỉ cho đoạn văn. Đồng thời nó còn nhấn mạnh sự không cần thiết của việc viết quá nhiều câu dài.
Góc độ 5: Câu ghép mô tả – Câu đơn đánh giá
Đây là cách mình vẫn thường hay áp dụng cho những bài viết chia sẻ kinh nghiệm, trải nghiệm cá nhân, phân tích có chiều sâu hơn một chút.
Ví dụ: “Trong quá trình làm content, mình từng có giai đoạn mất khá nhiều thời gian để dành vào việc chỉnh sửa một bài viết, từ cấu trúc, câu chữ cho đến cách dẫn dắt vấn đề với hy vọng sẽ giúp bài hay hơn. Nhưng, thứ mình thiếu lúc đó không phải là chữ mà là một sự rõ ràng ngay từ đầu.”
Câu ghép mô tả rất rõ bối cảnh mình đã từng dành nhiều thời gian cho việc chỉnh sửa bài viết với nhiều công đoạn chỉnh khác nhau. Còn câu đơn đưa ra một nhận định cá nhân là vấn đề không phải nằm ở việc dành nhiều thời gian chỉnh sửa mà là do ngay từ đầu người viết đã không đưa ra một outline hay định hướng viết rõ ràng dẫn đến việc tốn thời gian về sau. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng dàn ý trước khi viết.
Như vậy, bài viết này mình đã chia sẻ đến bạn việc sử dụng câu đơn và câu ghép để tạo nhịp điệu cho một đoạn văn, rộng hơn là một bài viết. Việc sử dụng câu đơn hay ghép sẽ không có sự đúng – sai mà là việc chúng ta dùng đúng chỗ hay không. Khi bạn đã bắt đầu chú ý đến nhịp điệu của câu văn, bài viết sẽ trở nên dễ đọc hơn, có điểm nhấn hơn, giữ chân người đọc lâu hơn trên từng đoạn chữ. Và mình tin, khi đã chú ý đến nhịp điệu của một câu văn, kỹ năng viết của bạn đã ở một tầm cao hơn rồi đó.
