Thú thực trước đây khi còn học báo chí và làm báo, mình ít khi vận dụng các kỹ thuật đặt ví dụ, câu chuyện và hình ảnh vào nội dung bài viết. Nhưng sau đó khi bước vào thế giới content marketing, đọc nhiều sách cũng như nhiều bài của các cây viết có tiếng trong ngành, mình thực sự thấy rất hay ho và thú vị. Và tất nhiên cái gì hay thì mình không ngần ngại học và thực hành ngay. Nếu bạn cũng đang muốn tạo nên những bài viết sinh động giàu màu sắc, thì có thể áp dụng một số kỹ thuật này cùng mình dưới đây nhé!
Những lý do bạn nên sử dụng các câu chuyện để minh họa cho bài viết?
Bạn có biết không? Người viết thường ở rất gần với ý tưởng của mình nhưng người đọc thì không. Nghĩa là nội dung thông điệp bạn muốn truyền tải luôn được sáng tỏ ở trong đầu nhưng đôi khi người đọc vẫn còn khá mơ hồ. Đặc biệt là đối với những dạng bài hướng dẫn, hay phân tích chuyên môn sâu nếu thiếu đi phần minh họa thường sẽ rơi vào trường hợp nội dung đúng nhưng có thể hơi xa vời, khó hiểu với độc giả. Lúc này, việc sử dụng minh họa là điều cần thiết khi nó có thể:
- Giúp cụ thể hóa được những khái niệm.
- Rút ngắn được khoảng cách tư duy.
- Giảm tải những suy luận khác nhau.
- Tăng khả năng ghi nhớ cho độc giả.
Nhìn chung việc sử dụng những câu chuyện, minh họa trong bài viết sẽ giúp người đọc hiểu nhanh hơn, nhớ lâu hơn mà không cần phải cố gồng lên để cố nhét mọi thứ vào trong đầu. Nhớ đó việc ghi nhớ lúc này trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Khi nào nên dùng ví dụ, câu chuyện, hình ảnh minh họa?
Đối với ví dụ:
Thực ra không phải lúc nào trong viết bạn cũng cần đưa những ví dụ minh họa vào bài viết. Mình từng đọc bài của một vài cây viết áp dụng cách này nhưng cứ bài nào, đoạn nào cũng cho ví dụ vào thì đôi khi sẽ tạo cảm giác mệt ở phía người đọc. Do vậy khi có ý định đưa một ví dụ minh họa vào nội dung, bạn cần cân nhắc.
3 trường hợp theo mình nên đưa những ví dụ vào nội dung bài viết đó chính là ý tưởng bạn đang viết hơi mang tính trừu tượng và cần có ví dụ để tạo sự mạch lạc/logic/điểm nhấn, bạn đang cần hướng dẫn người khác cách làm một việc gì đó, bạn thấy định nghĩa, khái niệm đưa ra có thể khiến người mới khó hình dung,…
Dưới đây là một ví dụ mình đưa ra để người đọc có thể thấy rõ đâu là câu đơn, câu ghép và vai trò của các câu này:
“Câu đơn thường là những câu chỉ có một ý chính với cấu trúc gọn, rõ ràng. Ví dụ: “Viết tốt không phải là viết cho nhiều. Mà là viết cho đúng chỗ“. Hoặc “Cấu trúc không giết chết cảm hứng. Nó giữ cho cảm hứng không bị trôi tụt đi.” Vai trò lớn nhất của các câu đơn thường không phải để giải thích, phân tích mà là để nhấn mạnh một ý quan trọng nào đó, tạo khoảng nghỉ trong dòng suy nghĩ của người đọc. Hoặc làm nổi bật thông điệp người viết muốn truyền tải đến cho độc giả.
Câu ghép (hoặc là những câu dài nhiều vế) lại đóng vai trò khác. Nó giúp bạn mở rộng ý, giải thích, dẫn dắt người đọc đi sâu hơn vào vấn đề vừa đặt ra. Ví dụ “Khi bạn có một dàn ý rõ ràng, việc viết bây giờ không còn là cảm hứng mà là từng bước triển khai các ý đã được chuẩn bị từ trước đó để tiết kiệm tối đa thời gian chỉnh sửa về sau.” Đa phần những câu như vậy không nên viết quá ngắn, vì bản chất của nó là giải thích và kết nối.”
Bạn có thấy mình không cần phải giải thích quá nhiều về câu đơn là câu nào, câu ghép là câu ra sao, những câu đó sẽ làm nhiệm vụ gì trong bài bằng câu chữ không?. Thay vào đó, mình đưa ra 2 ví dụ một cách ngắn gọn, đơn giản. Và mình tin chắc rằng khi đọc qua, độc giả sẽ nắm được nội dung ngay.
Đối với câu chuyện:
Bên cạnh ví dụ, bạn có thể đưa những câu chuyện vào bài viết của mình. Đây có thể được xem là nghệ thuật storytelling trong viết lách. Nghĩa là trong nội dung bài viết, bạn lồng ghép những câu chuyện liên quan vào để người đọc có thể tiếp nhận mà không cảm thấy bị xa vời mà ngược lại đôi khi còn tạo được sự đồng cảm cao. Từ đó giúp bạn có thể kết nối nhanh hơn, gần hơn với độc giả.
Nó thực sự rất tuyệt, tuyệt ở đa dạng góc nhìn tiếp cận bài viết cũng như gắn kết với độc giả của mình.
Nếu chưa thử việc đưa những câu chuyện thực tế vào nội dung bài viết, bạn hãy thử ngay đi nhé!
Một vài ví dụ về cách sử dụng câu chuyện trong bài viết của mình:
“Từ khi bắt đầu chia sẻ về viết content, mình nhận được vài tin nhắn của các bạn có ý định bước chân vào lĩnh vực này. Đại loại là các bạn đã học content khá đầy đủ rồi nhưng vẫn không biết bắt đầu từ đâu để đi làm cho đàng hoàng. Điều đáng nói là hầu hết các bạn chia sẻ vấn đề này đều không hề lười biếng. Các bạn không chỉ đọc nhiều sách, xem nhiều video chia sẻ mà còn tham gia vào nhiều khóa học viết khác nhau.
Nhưng khi đứng trước câu hỏi là giờ làm content kiểu gì, như thế nào thì lại rơi vào trạng thái mù tịt không biết bắt đầu từ đâu. Thậm chí nhiều người trong giai đoạn này còn nghi ngờ không biết có hợp với nghề này hay không rồi còn nghĩ bản thân vẫn chưa đủ giỏi để bắt đầu.”
Xem chi tiết bài viết: Vì sao học content xong vẫn không biết bắt đầu từ đâu?
“Một bạn học viên gần đây của mình gặp phải vấn đề xây dựng các ý phân bổ trong bài trông thì có vẻ hay nhưng khi đọc xong thì lại có cảm giác như bị… trôi tụt đi hết. Không để lại nội dung nào ấn tượng. Thực ra không phải vì thiếu thông tin, cũng không phải vì người viết diễn đạt kém mà vì các ý được đặt cạnh nhau một cách rời rạc, không có nội dung nào là trọng tâm và thiếu đi sự dẫn dắt trong toàn bộ bài viết.
Mình thấy phần lớn các trường hợp không nằm ở câu chữ mà nằm ở cách triển khai. Tức là người viết có một ý lớn nhưng không biết cách tách nó ra thành các ý nhỏ một cách có trọng tâm và logic để người đọc đi cùng từ đầu đến cuối mà không bị hụt nhịp.”
Xem chi tiết bài viết: Từ ý lớn đến ý nhỏ: Cách triển khai nội dung mạch lạc, dẫn dắt logic
Ví dụ 1 là bài viết mình chia sẻ trên facebook cá nhân Nguyễn Thảo rồi sau đó mới đăng lại ở Blog, còn ví dụ 2 là dạng bài blog ở website nguyenphucthao.com. Điều mình muốn nói ở đây là bạn có thể đưa câu chuyện của mình vào để minh họa cho bài viết ở nhiều dạng bài đăng trên nhiều nền tảng khác nhau. Đó có thể là bài viết social, bài viết website hoặc bài viết ở các kênh khác đều được.
Đối với hình ảnh:
Cùng với nghệ thuật storytelling, sử dụng hình ảnh hóa để biến ý tưởng thành những thứ có thể giúp người đọc nhìn thấy là cách mình hay áp dụng trong nhiều năm gần đây. Mình thấy cách này thực sự rất thú vị, nó không quá bay bổng nhưng lại có một sức gợi rất lớn. Nó thực sự phù hợp với một người viết như mình – không quá mơ mộng và cũng không quá học thuật, cứng nhắc.
Vậy hình ảnh bạn có thể đưa vào trong bài viết ở đây là gì? Câu trả lời là bất kỳ hình ảnh nào cũng đều được, miễn là có sự liên quan hoặc bạn tự tạo được sự liên quan.
Mình đã viết 3 bài hướng dẫn chi tiết về cách viết mở bài, thân bài, kết bài. Ở 3 bài này mình đều lấy hình ảnh về con đường để giúp người đọc hình dung rõ nét về việc viết 3 phần này. Trong đó, phần mở bài thì giống như điểm khởi đầu, phần thân bài là hành trình đi trên con đường đó và phần kết bài chính là điểm dừng chân cuối của chuyến đi.
Cụ thể là:
“Ở hướng dẫn cách viết phần thân bài, mình đã đề cập đến việc viết cũng giống như chúng ta đi trên một con đường. Nếu như phần thân là đoạn đường cần phải đi qua thì phần mở chính là điểm khởi đầu và đoạn cuối là chốn dừng chân. Vậy thì làm sao viết phần mở bài để có thể khiến người đọc kéo xuống tiếp và đi vào phần thân bài? Dưới đây là một số cách viết mở bài bạn có thể áp dụng cho nhiều lĩnh vực khác nhau.”
“Hãy tưởng tượng việc viết bài cũng giống như bạn đang chỉ dẫn ai đó lái xe đi trên đường. Lúc này phần mở bài là điểm xuất phát, phần thân bài chính là những đoạn đường phải đi qua và phần kết bài chính là nơi mà độc giả kết thúc cuộc hành trình.”
“Như mình đã từng lấy một ví dụ để bạn dễ dàng hình dung về việc viết mở bài, thân bài giống như cách bạn đang hướng dẫn người khác đi trên đường với hành trình có điểm đầu – điểm giữa – điểm cuối. Vậy thì bây giờ, viết kết bài chính là điểm cuối mình cần phải triển khai.”
Xem chi tiết bài:
- Cách viết phần thân bài giữ chân người đọc đến cuối
- Viết kết bài như thế nào để tạo một lời tạm biệt…đầy cảm xúc?
Một số lưu ý khi sử dụng ví dụ, câu chuyện, hình ảnh trong bài viết
- Cần lựa chọn những ví dụ có tính liên quan để làm sáng tỏ ý đang nói. Nếu chỉ dừng lại ở việc hay nhưng không có sự liên quan chặt chẽ sẽ dễ làm đoạn văn loãng đi.
- Không nên đưa ra những câu chuyện quá dài, nếu bắt buộc phải đưa những câu chuyện này bạn hãy cố gắng rút ngắn lại. Nếu phần minh họa chiếm nhiều dung lượng hơn phần nội dung chính bài viết sẽ khiến người đọc dễ quên mất ý chính.
- Cân nhắc trước những hình ảnh đưa vào quá câu kỳ, xa rời thực tế. Vì điều này có thể khiến người đọc tốn công suy luận. Mà khi đọc một bài viết, ngồi suy luận quá nhiều đôi khi người đọc sẽ cảm thấy mệt mỏi. Việc so sánh nên cũng nên được ngắn gọn, không nên kéo dài thành một đoạn quá dài độc lập làm loãng đi ý chính. Hình ảnh chỉ nên làm nhiệm vụ làm rõ ý chứ không nên lấn át.
- Để ý đến cách đặt những ví dụ, câu chuyện, hình ảnh trong đoạn văn. Bạn có thể đưa vào ở phần mở bài, thân bài hoặc kết bài đều được. Tuy nhiên cần phải ngắn gọn, rõ ràng và có điểm sáng trong bài viết.
Cuối cùng thì, sử dụng ví dụ, câu chuyện, hình ảnh hóa trong bài viết là cách để người viết chúng ta giúp độc giả có thể hình dung được tình huống mình đang nói, nhận ra được bản thân trong ví dụ đó. Đồng thời áp dụng được điều người viết đang hướng dẫn chứ không phải để thể hiện khả năng viết hay, viết giỏi. Đó mới chính là lúc bài viết của chúng ta thực sự mang lại giá trị cho người đọc. Hi vọng chia sẻ này có thể giúp có thêm kinh nghiệm trong việc triển khai những bài viết tràn đầy màu sắc và sự sinh động hơn./
