Đa số chúng ta đều không bí chủ đề mà là đang bí góc nhìn khi viết – đây là điều mình thường nói với các bạn học viên và những bạn hay than thở đã hết ý tưởng viết. Nếu để ý, bạn sẽ thấy gần như tất cả các chủ đề được tìm kiếm nhiều nhất trên các công cụ tìm kiếm hay xuất hiện nhiều trên social hiện nay đều là những chủ đề đã được viết hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lần. Thế nhưng mỗi ngày vẫn có những bài viết thu hút hàng nghìn lượt đọc.
Điều tạo sự khác biệt không nằm ở việc người viết tìm ra một chủ đề chưa từng tồn tại mà là cách họ tiếp cận cùng một chủ đề dưới một góc nhìn khác. Đó chính là lý do tại sao một người viết như chúng ta cần phải học cách khai thác một chủ đề hơn là tìm kiếm chủ đề viết. Trong quá trình viết content marketing, tùy thuộc vào môi trường làm việc là client hay agency mà mỗi ngày bạn phải tiếp xúc với một hoặc nhiều lĩnh vực viết khác nhau. Nếu bạn làm việc ở client với một lĩnh vực xuyên suốt nhiều năm trời, thì lúc này việc tìm kiếm góc khai thác cho một chủ đề quen thuộc là điều rất quan trọng.
Phân biệt giữa chủ đề và góc khai thác?
Trước khi tìm hiểu về cách để có thể tìm được góc khai thác cho một chủ đề viết, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu sâu hơn về 2 khái niệm này nhé. Phân biệt đâu là chủ đề, đâu là góc khai thác là một trong những bước quan trọng trước khi bắt tay vào lên dàn ý và viết bài. Nếu chủ đề là phạm vi nội dung bạn muốn viết thì góc khai thác chính là cách bạn tiếp cận chủ đề đó.
Thông thường, sẽ có nhiều góc khai thác khác nhau cho cùng một chủ đề như:
- Giải quyết vấn đề
- Hướng dẫn
- Sai lầm
- Nguyên nhân
- So sánh
- Đánh giá
- Kinh nghiệm
- Checklist
- Xu hướng
- Phản biện
Ví dụ, bạn đang viết về chủ đề “máy hút bụi” thì lúc này có thể đặt chúng trong nhiều góc độ khác nhau.
| Góc khai thác | Ví dụ |
|---|---|
| Góc giải quyết vấn đề | • Máy hút bụi không hút mạnh, nguyên nhân do đâu?
• Cách chọn máy hút bụi phù hợp với gia đình có trẻ nhỏ. • Máy hút bụi có thật sự giúp giảm dị ứng không? |
| Góc sai lầm | • 5 sai lầm khi mua máy hút bụi khiến bạn tốn thêm tiền.
• Những hiểu lầm phổ biến khi sử dụng máy hút bụi cầm tay. |
| Góc hướng dẫn | • Cách sử dụng máy hút bụi đúng cách để tăng tuổi thọ.
• Hướng dẫn vệ sinh máy hút bụi tại nhà chỉ với 5 bước. |
| Góc so sánh | • Máy hút bụi cầm tay hay máy hút bụi robot, đâu là lựa chọn phù hợp?
• Nên mua máy hút bụi có dây hay không dây? |
| Góc đánh giá (Review) | • Đánh giá máy hút bụi X sau 6 tháng sử dụng.
• Máy hút bụi dưới 3 triệu có đáng mua không? |
| Góc phân tích nguyên nhân | • Vì sao máy hút bụi nhanh bị giảm lực hút?
• Vì sao nhiều người mua máy hút bụi nhưng ít sử dụng? |
| Góc kinh nghiệm thực tế | • Điều mình ước biết trước khi mua chiếc máy hút bụi đầu tiên.
• Kinh nghiệm chọn máy hút bụi sau khi đã dùng qua 5 dòng máy khác nhau. |
| Góc checklist | • 7 tiêu chí cần kiểm tra trước khi mua máy hút bụi.
• Checklist vệ sinh máy hút bụi định kỳ. |
| Góc xu hướng | • Máy hút bụi tích hợp AI có gì khác biệt?
• Xu hướng thiết bị làm sạch thông minh trong gia đình hiện nay. |
| Góc phản biện / phá bỏ quan niệm | • Máy hút bụi càng đắt chưa chắc càng phù hợp.
• Không phải gia đình nào cũng cần mua robot hút bụi. |
Bạn thấy không, chủ đề thì không có gì thay đổi. Điều thay đổi lớn nhất ở đây là vấn đề mà bài viết muốn giải đáp. Những vấn đề tương đương với những góc khai thác này thực ra không phải xuất hiện một cách ngẫu nhiên hay do người viết chúng ta đoán mò mà nên. Nó chính là được hình thành từ những nhu cầu thông tin của người đọc trong hành trình mua hàng.
Thực hiện khai thác góc nhìn bài viết như thế nào?
Sau khi đã hiểu được sự khác nhau giữa chủ đề và góc khai thác, vậy câu hỏi tiếp theo được đặt ra là :” Làm thế nào để tìm được góc khai thác phù hợp?”. Việc làm này không khó, dưới đây là một số bước cơ bản bản thân mình đã áp dụng và đã hướng dẫn các bạn học viết áp dụng thành công, bạn có thể tham khảo:
Bước 1: Xác định chủ đề lớn
Đừng vội nghĩ đến việc tạo nên một tiêu đề ngay trước khi chuẩn bị viết, điều bạn cần xác định là chủ đề lớn bạn muốn viết ở đây là gì. Mình tiếp tục với ví dụ về máy hút bụi. Vậy thì ở bước này bạn chưa cần nghĩ bài viết sẽ nói về điều gì, cũng chưa cần nghĩ nên viết theo hướng nào. Nhiều bạn mới học viết thường mắc lỗi vừa nghĩ chủ đề đã nghĩ ngay tiêu đề. Điều này khiến góc khai thác bị bó hẹp ngay từ đầu, đồng thời bỏ lỡ rất nhiều ý tưởng khác có thể triển khai. Vì vậy, hãy giữ chủ đề ở mức đủ rộng trước, sau đó mới từng bước thu hẹp lại.
Bước 2: Xác định người đọc
Cùng một chủ đề nhưng mỗi nhóm độc giả sẽ có những nhu cầu tìm kiếm thông tin để giải quyết các vấn đề khác nhau. Vẫn là máy hút bụi, nhưng lúc này:
Nếu người đọc là gia đình có trẻ nhỏ, họ sẽ quan tâm: Máy hút bụi có giúp giảm bụi mịn không? Loại nào hoạt động êm để không làm bé thức giấc? Có an toàn cho trẻ nhỏ không?…
Nếu người đọc là người sống một mình, họ lại quan tâm: Máy hút bụi nào nhỏ gọn, dễ cất? Có nên mua robot hút bụi không? Dưới 3 triệu nên chọn loại nào?…
Trong khi đó, nếu người đọc là chủ cửa hàng điện máy, họ có thể muốn biết: Khách hàng thường quan tâm tiêu chí nào khi mua máy hút bụi? Làm sao tư vấn đúng nhu cầu của từng khách?…
Lúc này bạn sẽ thấy chủ đề không thay đổi nhưng đối tượng đọc đã có sự thay đổi. Tùy thuộc vào đối tượng bạn đang muốn hướng đến trong nội dung bài viết đó là gì mà có thể lựa chọn hoặc loại bỏ góc tiếp cận.
Bước 3: Liệt kê các góc khai thác tiềm năng
Nhiều bạn nghĩ ở bước thứ hai là đã có thể lựa chọn góc tiếp cận để có thể khai thác, nhưng trên thực tế không phải lúc nào chúng ta cũng có thể viết hết cùng một lúc. Tùy chiến lược kinh doanh mà người viết có thể triển khai các góc nhìn trong từng thời điểm khác nhau . Đa phần những góc tiếp cận được ưu tiên đưa vào viết trước là những vấn đề được người đọc quan tâm nhiều.
Cũng là một người đang tìm hiểu về máy hút bụi nhưng có thể họ sẽ đặc biệt quan tâm đến:
- Máy hút bụi nào phù hợp với gia đình có thú cưng?
- Có nên mua robot hút bụi không?
- Vì sao máy hút bụi nhanh bị yếu lực hút?
- Bao lâu nên vệ sinh máy một lần?
- Những sai lầm nào khiến máy nhanh hỏng?
- Máy hút bụi dưới 5 triệu có đáng mua không?
Vậy thì đây sẽ chính là những góc tiếp cận bạn ưu tiên khai thác trước.
Bước 4: Chọn góc khai thác phù hợp mục tiêu
Mục tiêu cuối cùng của việc tạo nên bài viết vào thời điểm đó của bạn là gì. Đó là chia sẻ kiến thức, thu hút lượt đọc, bán hàng hay xây dựng uy tín chuyên môn? Lúc này một lần nữa bạn hãy căn cứ vào mục tiêu của mình là gì để đặt vấn đề, triển khai bài viết nhé.
Nhìn chung 4 bước trên rất đơn giản, quy trình này đi từ xác định chủ đề -> người đọc chúng ta phục vụ -> câu hỏi họ quan tâm nhiều -> mục tiêu bài viết là gì mà chúng ta có thể tìm và chọn góc khai thác một cách đơn giản. Nhờ đó mà bài viết không chỉ đáp ứng được đúng nhu cầu độc giả, thỏa mãn được mục tiêu mà còn khác biệt hơn so với những nội dung bình thường khác.
