Một trong những tình huống khiến newbie làm Content dễ hoang mang nhất là nhận được một brief thuộc về một ngành mà mình chưa từng biết. Trước giờ bạn chỉ viết về mỹ phẩm, hôm nay được giao content cho nha khoa. Bạn từng làm nội dung cho một shop thời trang, nhưng công việc mới lại yêu cầu viết cho một công ty phần mềm B2B. Hoặc đơn giản hơn, bạn chưa bao giờ quan tâm đến bất động sản nhưng ngày đầu đi làm đã được giao fanpage cho một dự án nhà ở.
Một số bạn học viên của mình hay rơi vào những tình trạng lo lắng không biết phải bắt đầu như thế nào. Trong thực tế đi làm, chuyện hôm nay viết ngành này, tháng sau chuyển sang ngành khác là hoàn toàn bình thường. Vậy nên là một content writer, bạn cần hiểu một điều là vấn đề không nằm ở việc mình biết ngành đó hay chưa mà là cách để chúng ta bước vào ngành đó như thế nào.
Vậy thì làm content cho ngành mình chưa biết thì bắt đầu từ đâu, phải làm gì, mình sẽ chia sẻ kinh nghiệm của mình dưới đây bạn tham khảo nhé.
Đừng vội viết, hãy tìm học về ngành mình đang viết
Khi nhận một brief ngành mới, một số bạn mới sẽ có thói quen là đọc brief, tìm đọc vài bài của đối thủ, tham khảo rồi bắt đầu viết. Hồi mới đi làm mình cũng hay có thói quen này. Nhưng nếu thực hiện theo cách này, chúng ta chỉ là đang làm content một cách khá hời hợt khi mà cố viết nhưng trong tay không có đủ nguyên liệu. Ví dụ, sếp giao cho bạn viết về một dịch vụ nha khoa, nếu chỉ tìm trên Google bạn sẽ nhanh chóng tìm được hàng loạt nội dung chuẩn SEO như là công nghệ hiện đại, đội ngũ giàu kinh nghiệm, liệu trình cá nhân hóa, an toàn hiệu quả, giúp chăm sóc da chuyên sâu,…
Bạn hoàn toàn có thể tổng hợp những thông tin này thành bài viết trôi chảy, nhưng vấn đề sẽ nằm ở chỗ là bài khi viết ra sẽ giống với hàng chục bài khác trên thị trường. Bạn chỉ mới là người biết cách ngành này nói về chính nó chứ chưa thực sự hiểu doanh nghiệp, hiểu sản phẩm và hiểu khách hàng mà mình đang hướng đến. Vậy nên điều mình muốn nói với bạn ở đây, nhất là những bạn mới tiếp xúc với một ngành mới khi viết đã là đừng vội VIÊT, hãy tìm HỌC.
Vậy thì ở đây chúng ta cần học những gì? Không nhất thiết chúng ta phải trở thành một chuyên gia trong lĩnh vực mình đang viết. Trong những ngày đầu tìm hiểu, hãy cố gắng tìm hiểu ngành này ở mức đủ để chúng ta có một “bản đồ”. Mục tiêu ban đầu là chúng ta cần một bức tranh tổng quan về ngành, vậy nên bạn cần phải biết được:
- Ngành này đang kinh doanh sản phẩm hoặc dịch vụ gì?
- Khách hàng thường tìm đến sản phẩm/dịch vụ này trong hoàn cảnh nào?
- Những vấn đề phổ biến mà khách hàng đang gặp phải là gì?
- Người trong ngành thường sử dụng những thuật ngữ nào?
Ví dụ, nếu được giao Content cho một phòng khám nha khoa, bạn chưa cần học hết kiến thức về nha khoa.
Trước tiên hãy hiểu:
- Nha khoa có những nhóm dịch vụ nào?
- Khách hàng tìm đến nha khoa vì những vấn đề gì?
- Những dịch vụ nào đang phổ biến?
- Khách hàng thường quan tâm điều gì trước khi quyết định?
- Các thuật ngữ cơ bản trong ngành là gì?
Khi trả lời được những câu hỏi này, bạn bắt đầu có một “bản đồ ngành”. Bản đồ này chưa giúp bạn trở thành chuyên gia, nhưng đủ để bạn không viết trong tình trạng mơ hồ, vừa đi vừa tìm đường.
Sau khi hiểu ngành, hãy tìm hiểu về chính Doanh nghiệp
Bạn đang viết Content cho một doanh nghiệp cụ thể, chứ không phải viết một bài tổng quan về cả ngành. Vậy nên công việc tiếp theo sau khi hiểu ngành là hiểu về Doanh nghiệp bạn đang viết. Lúc này bạn cần biết:
- Doanh nghiệp đang bán sản phẩm hoặc dịch vụ cụ thể nào?
- Sản phẩm/dịch vụ đó giải quyết vấn đề gì?
- Quy trình cung cấp sản phẩm/dịch vụ ra sao?
- Điểm khác biệt thực sự của doanh nghiệp nằm ở đâu?
Để có thể hiểu hơn về Doanh nghiệp với những câu hỏi đặt ra ở trên, bạn hoàn toàn có thể dành thời gian ngồi trò chuyện với những người trong chính Doanh nghiệp này.
Thường thì khi tiếp xúc với một lĩnh vực mới, mình hay nói chuyện nhiều với Founder Doanh nghiệp là nhiều nhất. Bởi họ chính là người biết được vì sao họ xây dựng nên sản phẩm dịch vụ đó, họ có niềm tin gì với đứa con của mình và rất nhiều thông tin cần thiết khác mà không nơi nào có được.
Chưa kể, đối với những Doanh nghiệp nhỏ, Founder còn kiêm luôn các vị trí như là Sales, CSKH nên ở họ còn có rất nhiều thông tin hữu ích mà bạn có thể khai thác. Chẳng hạn như là khách hàng thường quan tâm đến điều gì khi mua sản phẩm, khách hàng hài lòng hay phàn nàn vấn đề gì để có thể cải thiện tốt hơn sản phẩm dịch vụ đang cung cấp. Đây đều là những thông tin người viết có thể khai thác để content trở nên đúng insight và chạm sâu hơn với khách hàng. Mình tin rằng chỉ cần một giờ ngồi trò chuyện với đúng người sẽ có giá trị hơn rất nhiều lần so với việc chỉ ngồi lướt, đọc Content của đối thủ rồi học theo hay phân tích một cách vô thưởng vô phạt.
Đọc khách hàng trước khi đọc quá nhiều Content đối thủ
Khách hàng không đến với Doanh nghiệp bằng một thuật ngữ chuyên môn, họ bước vào bằng một vấn đề, một nỗi lo hoặc một mong muốn cụ thể nào đó. Nên nếu Content chỉ nói bằng ngôn ngữ Doanh nghiệp thì bạn chỉ có thể viết bài “đúng ngành” nhưng không “đúng người”. Khách hàng sẽ không thấy mình ở trong đó. Ngược lại nếu bạn hiểu được khách hàng đang suy nghĩ điều gì và diễn đạt chúng một cách rõ ràng, khiến họ cảm thấy như đang nói đúng về họ thì sự gắn kết cũng sẽ dần được tăng lên nhiều lần.
Ví dụ với dịch vụ niềng răng, bạn không nhất thiết phải nói về kết quả trước hay sau niềng sẽ như thế nào. Bạn hoàn toàn có thể triển khai những nội dung như là: “Răng chỉ hơi khấp khểnh thì có nhất thiết phải niềng không?” “Đi làm cả ngày, không có nhiều thời gian tái khám thì có niềng răng được không?” Lúc này, Content không còn là việc bạn cố nghĩ ra một câu mở đầu cho thật hay nữa mà là đang đặt đúng câu hỏi mà khách hàng thực sự quan tâm.
Đó là lý do mình vẫn luôn cho rằng, khi bước vào một ngành mới, đọc khách hàng quan trọng không kém đọc tài liệu chuyên môn.Vì tài liệu giúp bạn hiểu doanh nghiệp đang bán gì, còn khách hàng giúp bạn hiểu vì sao họ cần thứ đó. Và giữa hai điều này chính là nơi Content bắt đầu có ý nghĩa.
Nghiên cứu đối thủ để hiểu thị trường đang nói về điều gì
Sau khi đã trang bị được kiến thức nền về ngành cũng như khách hàng, đây là lúc chúng ta nên dành thời gian nghiên cứu đối thủ. Nhưng lưu ý là đừng chỉ xem họ đang viết về những dạng bài gì để học cách viết giống họ mà hãy nhìn đối thủ dưới một góc nhìn khác. Họ hiện đang nói chuyện với nhóm khách hàng nào, vấn đề nào họ đặc biệt tập trung vào, thông điệp họ truyền tải là gì,…Không chỉ là một mà tốt nhất bạn nên nghiên cứu nhiều đối thủ khác nhau trong cùng một lĩnh vực.
Điều này vừa giúp bạn có cái nhìn sâu rộng hơn về những vấn đề mình nêu ở trên cũng như thấy được chủ đề nào đang bị tất cả mọi người nói đi nói lại nhiều lần. Quan trọng hơn nữa là thấy được khoảng trống – là điều khách hàng thực sự quan tâm nhưng thị trường chưa nói tới hoặc nói chưa đủ.
Tương tự với ví dụ về lĩnh vực nha khoa, nếu bạn nghiên cứu 10 phòng khám và thấy cả 10 phòng khám trên đều nói về các nội dung như: “Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm”, “Công nghệ hiện đại”, “Quy trình chuẩn Y khoa”,…thì việc viết thêm những bài với thông điệp tương tự như vậy gần như không tạo ra nhiều sự khác biệt.
Câu hỏi mà người viết chúng ta cần phải tự hỏi và tìm kiếm câu trả lời là: “Phòng khám này thực sự khác biệt ở đâu?”. Đó có thể là một điểm khác biệt nào đó nằm ở quy trình, ở cách tư vấn, ở chính sách chăm sóc sau mua hay một trải nghiệm thú vị nào đó mà khách hàng có thể nhận được. Những thứ này là nguồn tài nguyên quý giá để người viết triển khai trong quá trình sản xuất nội dung.
Tự tạo cho mình một “hồ sơ ngành” đơn giản
Trước đây khi bắt đầu viết một lĩnh vực mới, mình thường hay có thói quen tạo một “hồ sơ ngành”. Gọi là hồ sơ ngành cho thật oách, nhưng thực ra là bản tóm tắt những thông tin dữ liệu cần thiết để phục vụ cho quá trình viết của mình. Sau này khi làm trainer cho học viên các khóa học viết content, mình cũng khuyên các bạn newbie nên tạo ra một file như thế.
Thông tin cơ bản thường sẽ có những thành phần như sau:
- Ngành: Ngành này đang kinh doanh gì? Thị trường đang có những xu hướng và vấn đề gì?
- Sản phẩm/dịch vụ: Doanh nghiệp đang bán gì? Nó giải quyết vấn đề nào?
- Khách hàng: Ai mua? Họ đang ở hoàn cảnh nào? Họ quan tâm điều gì?
- Nỗi đau: Khách hàng đang gặp vấn đề gì? Điều gì khiến họ lo lắng hoặc trì hoãn quyết định?
- Đối thủ: Thị trường đang nói gì? Những thông điệp nào xuất hiện quá nhiều?
- Điểm khác biệt: Doanh nghiệp này có điều gì đáng để khách hàng lựa chọn
Về cơ bản nếu có thể cho lời khuyên newbie khi bắt đầu làm content cho ngành mình chưa biết, mình sẽ khuyên các bạn nên đi từ những bước cơ bản như trên. Từ tìm hiểu ngành, Doanh nghiệp, khách hàng, đối thủ cho đến tạo một file “hồ sơ ngành”. Tuy nhiên cũng phải nói rằng đừng ngồi nghiên cứu mãi mà không bắt đầu viết.
Không nhất thiết phải ngồi hiểu hết toàn bộ một lĩnh vực nào đó rồi mới có thể ngồi lại viết một bài. Đôi khi chỉ cần hiểu sâu một vấn đề mà bài viết cần giải quyết là có thể bắt đầu. Qua mỗi bài viết, mỗi nghiên cứu kỹ lưỡng chúng ta lại có thể hiểu ngành sâu rộng hơn một chút. Lúc này tìm hiểu ngành và viết content hoàn toàn có thể diễn ra song song với nhau.
Xem thêm:
Content Marketing là gì, hiểu đúng để làm đúng!
Các dạng Content Marketing thường gặp nhất hiện nay
[TẶNG BẠN] Mẫu Template content marketing sáng tạo đa kênh
“4 hiểu 3 biết” một Writer cần biết khi làm Content marketing
8 nguồn dữ liệu quý Writer không thể bỏ qua khi viết Content
5 tầng thấu hiểu khách hàng Content Marketer cần nắm
