Có một sai lầm rất phổ biến của người viết mà mình thường thấy ( thực ra bản thân mình cũng từng như vậy) là ngồi xuống và viết ngay. Cảm xúc đang có, ý tưởng đang nhiều thế là mở file lên và gõ. Viết được vài đoạn đầu thì thấy ổn nhưng càng về sau càng rối. Đến lúc đọc lại, chính người viết cũng không chắc mình đang muốn nói điều gì. Thực ra đến lúc này không phải bạn bị bí ý tưởng mà là do chưa có một dàn ý đủ rõ để dẫn đường đúng đắn.
Vì sao dàn ý quan trọng hơn bạn nghĩ?
Bản thân mình đã từng bỏ qua sự quan trọng của dàn ý bài viết. Vì mình nghĩ chỉ cần có cảm xúc, có ý tưởng trong đầu là có thể viết được ngay. Cứ để chữ dẫn đường cho chữ, viết đến đâu hay đến đó. Nhưng rồi càng viết nhiều, mình càng nhận ra cảm xúc chỉ giúp bài viết có hồn còn dàn ý mới là thứ giúp bài viết đứng một cách vững vàng. Không có dàn ý, mình rất dễ lan man, lặp ý, hoặc viết xong mới thấy thiếu mất một đoạn quan trọng mà lúc đầu đã từng nghĩ tới.
Đối với người đọc, một dàn ý tốt sẽ giúp họ có một hành trình đọc rõ ràng hơn. Thông qua đó họ cũng sẽ thu hoạch lại được những thông tin cần thiết sau khi kết thúc bài.
Thực ra việc lập dàn ý bài viết không phải là chuyện quá phức tạp. Nghĩ đơn giản, nó giống như một chiếc bản đồ. Bạn không cần nhớ từng câu chữ nhưng cần biết mình sẽ đi qua những chặng nào. Và độc giả của chúng ta, họ không cần bạn viết thật dài hay thật nhiều chữ, họ chỉ cần được dẫn dắt một cách rõ ràng, mạch lạc, để đọc đến đâu hiểu đến đó.
Cấu trúc Mở – Thân – Kết nên hiểu như thế nào?
Chúng ta vẫn thường được dạy rằng, một bài viết chỉn chu chuyên nghiệp thường sẽ có cấu 3 phần Mở bài, Thân bài và Kết bài. Thế nhưng không phải ai cũng nắm một cách chính xác 3 phần này làm nhiệm vụ cụ thể như thế nào.
1. Phần mở bài – Dẫn người đọc vào đúng vấn đề:
Mở bài thường sẽ là phần chúng ta đặt vấn đề, ở đây chính là vấn đề đang được bài viết đề cập đến. Phần mở không phải để nói hết, cũng không phải để chứng tỏ mình biết nhiều điều. Mục tiêu của phần này chỉ có một là khiến người đọc muốn tiếp tục đọc. Trong một bài viết trước đây, mình đã hướng dẫn chi tiết cách viết mở bài, bạn có thể tham khảo nhé.
2. Phần Thân bài – Triển khai luận điểm theo logic rõ ràng:
Nếu như phần mở bài làm nhiệm vụ đặt vấn đề thì phần thân bài sẽ có vai trò trong việc giải quyết vấn đề đã được đặt ra đó. Mình thấy đây là phần rất nhiều bạn rơi vào trường hợp bị dễ “vỡ trận” nhất nếu không có dàn ý trước.
Khi lên dàn ý cho phần thân, bạn nên:
– Xác định 3–5 ý chính (không nên nhiều hơn)
– Sắp xếp các ý theo thứ tự hợp lý.
– Mỗi ý lớn chỉ nên giải quyết một vấn đề cụ thể.
– Dự kiến trước cách chuyển ý giữa các phần, để mạch bài liền mạch.
Khi đã có khung như vậy, việc viết chỉ còn là lấp đầy nội dung thay vì vừa viết vừa nghĩ xem tiếp theo nên nói gì.
Xem thêm: Cách viết phần thân bài giữ chân người đọc đến cuối
3. Phần kết bài – Gói lại thông điệp, mở rộng vấn đề nếu muốn
Một phần kết chuẩn thường sẽ làm được nhiệm vụ trong việc nhắc lại thông điệp chính một cách ngắn gọn. Đồng thời khẳng định được điều mà bài viết trên mình vừa mới chia sẻ. Tốt hơn nữa là gợi cho người đọc hành động hoặc suy nghĩ tiếp vấn đề bạn đã và đang đặt ra trong bài viết.
Một lưu ý dành cho bạn khi viết phần kết là có thể mở rộng vấn đề, nhưng đừng thêm một vấn đề mới vào. Vì điều này có thể khiến bài viết bị hẫng và mất lực.
Xem thêm: Viết kết bài như thế nào để tạo một lời tạm biệt…đầy cảm xúc?
Gợi ý thực hành lên dàn ý nhanh trước khi viết
Nếu chưa quen với việc lên dàn ý cho một bài viết, bạn có thể thử cách sau:
- Viết ra một câu duy nhất trả lời Bài này viết để làm gì?
- Gạch đầu dòng 3–5 ý lớn cần nói
- Với mỗi ý lớn, ghi thêm 2 – 3 ý nhỏ
- Kiểm tra lại mỗi ý có đang phục vụ mục tiêu bài viết hay không
Chỉ cần 10 – 15 phút cho bước này, bạn sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian chỉnh sửa về sau. Tin mình đi, mình đã từng trải qua nhiều trạng thái viết khác nhau, từ ngồi xuống và viết ngay cho đến khi có dàn ý sơ bộ rồi dàn ý chi tiết. Sức mạnh của một chiếc dàn ý là điều mình chỉ thật sự cảm nhận rõ khi nhận ra rằng nó không trói buộc sự sáng tạo mà giúp bản thân người viết được tự do vẫy vùng trong vùng trời của riêng mình.
Viết lách không phải là chờ cảm hứng đến rồi mới bắt đầu. Thực ra, cảm hứng chỉ thực sự xuất hiện trong quá trình viết khi bạn biết rõ mình đang đi đâu. Lên dàn ý trước khi viết không làm bài viết cứng nhắc. Ngược lại, nó giúp bạn tự do hơn trong chính giới hạn mà mình tạo ra. Nếu bạn đang muốn viết đều hơn, viết rõ ràng hơn và ít phải “đập đi viết lại”, hãy bắt đầu từ việc đơn giản nhất lên dàn ý trước khi gõ dòng đầu tiên nhé.
