Nếu từng viết xong một bài, ngồi đọc lại và rồi cảm thấy sao đoạn nào cũng ổn nhưng cả bài thì có vẻ hơi lạc nhịp thì rất có thể bạn đang thiếu một yếu tố quan trọng trong kỹ thuật viết. Đó chính là sự liên kết mạch lạc giữa các đoạn và câu trong một bài viết.
Theo mình thấy, một bài viết tốt cần phải có các đoạn văn “biết nói chuyện với nhau”. Người đọc cần được dẫn dắt đi từng bước, từng bước cho đến cuối bài thay vì tự đoán “Ủa sao đang nói chỗ này lại nhảy sang chỗ kia“.
Nếu muốn bài viết trở nên trôi chảy hơn, dễ đọc hơn và giữ chân người đọc lâu hơn, bạn có thể tham khảo cách tạo liên kết mạch lạc giữa các đoạn và câu văn bằng từ chuyển tiếp cũng như cách triển khai dưới đây cùng mình nhé!
Xem thêm:
- Viết đoạn văn rõ ý với câu chủ đề và câu phát triển mạch lạc
- Từ ý lớn đến ý nhỏ: Cách triển khai nội dung mạch lạc, dẫn dắt logic
- Lên dàn ý Mở – Thân – Kết để đảm bảo không bị lạc hướng
Vì sao bài viết vẫn rời rạc dù từng đoạn đều đúng?
Một số học viên của mình hay có thói quen chăm chút từng đoạn văn riêng lẻ hơn là toàn bộ bài. Nghĩa lại đoạn nào thấy cũng đủ ý, câu chữ gãy gọn một cách logic nhưng khi ghép lại thành một bài viết hoàn chỉnh thì người đọc vẫn có cảm giác thiếu đi sự uyển chuyển. Nó giống như một người đang đi trên một con đường, trông thì bằng phẳng đó nhưng tay lái thì có cảm giác không uyển chuyển cho lắm.
Một nguyên nhân khá phổ biến dẫn đến tình trạng này là do người viết có thói quen triển khai mỗi đoạn như một khối độc lập. Các đoạn không có sự gắn kết với nhau. Người viết thì biết mình sắp viết gì, nhưng người đọc thì lại khá bỡ ngỡ. Vì vậy, để giúp người đọc đi từ đầu đến cuối bài viết, bắt cầu qua các đoạn văn khác nhau mà không bị hụt hẫng, chúng ta cần chú ý đến việc tạo sự liên kết giữa các đoạn văn với nhau.
Các từ và cụm từ chuyển tiếp để dẫn dắt người đọc
Nếu xem các đoạn văn là cột mốc thì bạn có thể lấy những từ và cụm từ chuyển tiếp như những “biển chỉ đường” nhỏ. Những biển chỉ đường này sẽ giúp người đọc hiểu được ý đồ của người viết. Ví dụ như đoạn này nối với đoạn trước như thế nào, hay ý tiếp theo mở rộng, bổ sung hay chuyển hướng ra sao. Từ đó chuẩn bị sẵn tinh thần cho việc tiếp nhận thông tin ở đoạn tiếp theo.
Dưới đây là một số nhóm từ chuyển tiếp và vai trò của nó bạn có thể tham khảo là:
+ Nhóm từ bổ sung – mở rộng ý: Bên cạnh đó, Ngoài ra, Không dừng lại ở đó, Thêm một góc nhìn khác,…
+ Nhóm từ chuyển sang ý mới: Ở một khía cạnh khác, Mặt khác, Nếu nhìn sâu hơn, Khi đặt vào bối cảnh thực tế,…
+ Nhóm từ nhấn mạnh – kết luận tạm thời: Điều quan trọng là, Cốt lõi của vấn đề nằm ở, Vì vậy,…
+ Nhóm từ dẫn dắt trình tự từng bước: Trước hết, Đầu tiên, Bước tiếp theo, Sau đó, Cuối cùng, Tại bước này, Khi chuyển sang bước tiếp theo,…
+ Nhóm từ làm rõ/giải thích ý vừa nêu: Nói cách khác, Cụ thể hơn, Hiểu đơn giản là, Có thể hình dung thế này,…
+ Nhóm từ chỉ nguyên nhân – hệ quả: Vì vậy, Do đó, Chính vì thế, Hệ quả là, Kéo theo,…
+ Nhóm từ so sánh đối chiếu: Ngược lại, Trong khi đó, Trái lại, Nếu so với, Khác với,…
+ Nhóm từ dẫn ví dụ minh họa: Ví dụ, Chẳng hạn, Có thể kể đến trường hợp, Thử hình dung một tình huống,…
+ Nhóm từ cảnh báo, lưu ý: Tuy nhiên, Cần lưu ý rằng, Một điểm dễ bị bỏ sót, Không nên nhầm lẫn,…
+ Nhóm từ chuyển sang phần tiếp theo: Trước khi đi tiếp, Ở phần tiếp theo, Quay lại câu hỏi ban đầu,…
Trong quá trình viết bạn có thể linh hoạt trong việc chèn những nhóm từ này vào cho phù hợp với ngữ cảnh. Ví dụ như đối với nhóm từ bổ sung – mở rộng ý, so sánh đối chiếu, nguyên nhân – hệ quả,…rất phù hợp với những bài viết dạng phân tích, thể hiện quan điểm. Nhóm từ dẫn dắt trình tự, chuyển sang phần tiếp theo dùng trong những bài viết dạng hướng dẫn, liệt kê. Hoặc nhóm chỉ nguyên nhân – kết quả, ví dụ minh họa phù hợp với những bài viết bán hàng, tư vấn.
Một số lưu ý khi sử dụng các từ, cụm từ chuyển tiếp
Không nên quá lạm dụng từ chuyển tiếp trong mọi câu:
Từ chuyển tiếp có vai trò dẫn dắt để giúp đoạn văn thêm mềm mại hơn nhưng nếu câu nào cũng bắt đầu bằng tuy nhiên, bên cạnh đó, vì vậy,..thì bài viết sẽ trở nên nặng nề và thiếu tự nhiên.
Mình thấy khá nhiều người viết dù là mới hay viết lâu năm hay gặp tình trạng này. Bản thân mình khi hỗ trợ các học viên trong các khóa học viết content website, content PR hay content facebook cũng đều nhắc nhở các bạn trong việc đừng quá lạm dụng những từ ngữ chuyển tiếp.
Tốt nhất chỉ nên dùng từ chuyển tiếp khi thực sự cần có sự chuyển ý, bổ sung thêm thông tin mới hoặc cấn nhấn mạnh điều gì đó giữa các ý. Nếu đoạn văn đã có sự mạch lạc sẵn nhờ nội dung và trật tự ý thì chúng ta hoàn toàn có thể bỏ qua các từ và cụm từ chuyển tiếp.
Ưu tiên sự logic về mặt nội dung trước, từ chuyển tiếp chỉ làm nhiệm vụ hỗ trợ:
Một CTV trước đây của mình gặp một lỗi khá dễ thấy, đó là dùng từ chuyển tiếp để “vá” cho cấu trúc rời rạc. Thực tế là nếu các ý chưa được sắp xếp logic thì việc thêm từ chuyển tiếp cũng chỉ khiến bài viết trông có vẻ mượt hơn nhưng thực chất bên trong vẫn khá rối.
Vậy nên trước bất kỳ đoạn văn nào, bạn hãy tự hỏi ý này xuất hiện ở đây có hợp lý không rồi hãy cân nhắc đến việc có dùng từ chuyển ý hay không nhé.
Tránh dùng từ chuyển tiếp quá “văn viết” nếu đối tượng là người đọc phổ thông:
Một số cụm từ như “tựu trung lại”, xét trên bình diện”, “chiếu theo lập luận trên”,…nghe thì có vẻ chuyên nghiệp nhưng thực ra nó phù hợp hơn với những dạng bài học thuật. Còn đối với những người đọc phổ thông, chúng ta nên ưu tiên các từ đời thường, gần gũi hơn.
Ví dụ như thay vì nói “tựu trung lại” thì mình có thể viết là “Nói gọn lại”, hoặc “xét ở một khía cạnh khác” thì có thể đổi thành “nếu nhìn ở một góc khác”,…Nó sẽ giúp người đọc dễ dàng tiếp nhận thông tin hơn.
Luôn đọc lại đoạn văn sau khi thêm từ chuyển tiếp:
Có một khoảng thời gian mình rất lười đọc lại bài viết, trong khi đó lại sử dụng quá nhiều từ chuyển tiếp. Đến khi đọc lại thì mới thấy bị lạm dụng quá nhiều đến mức ngộp chữ.
Vậy nên mình có lời khuyên chân thành dành cho các bạn là sau khi hoàn thành xong một bài viết hãy dành thời gian đọc, rồi biên tập trở lại. Chú ý ở việc sử dụng những từ, cụm từ chuyển tiếp. Trường hợp sau khi đọc thấy câu bị chậm, nhịp đọc bị khựng lại, từ chuyển tiếp nghe thừa thãi,…thì rất có thể lúc này không cần dùng nó nữa. Bạn hoàn toàn có thể cắt bỏ đi.
Nhìn chung liên kết mạch lạc giữa các câu và đoạn văn không chỉ nằm ở các từ, cụm từ chuyển tiếp. Nó còn đến từ việc dàn ý có rõ ràng hay không, hiểu hành trình tiếp nhận của người đọc như thế nào. Vậy nên sau khi hoàn thành bài viết, bạn có thể đóng vai một người mới hoàn toàn để đọc lại toàn bộ. Nếu bạn vẫn hiểu được mạch nội dung thì bài viết đã đi đúng hướng, rõ ràng dễ hiểu rồi.
Đây là series bài viết “Nâng cao kỹ thuật viết – Mỗi ngày viết tốt hơn”, thuộc phần Kỹ thuật viết. Bạn có thể truy cập vào mục Better Writing để đọc lại toàn bộ series này nhé. Cảm ơn bạn đã luôn ủng hộ mình./
