Ở bài viết trước, mình đã chia sẻ về việc triển khai từ ý lớn thành ý nhỏ, nghĩa là từ ý chủ đề chính thành những chủ đề con nhỏ hơn. Nó cũng giống như một dàn ý của bài viết vậy. Tuy nhiên mình muốn chia sẻ thêm rằng, một dàn ý tốt thôi chưa đủ. Việc triển khai các đoạn văn trong dàn ý đó là điều rất quan trọng trong việc giữ chân người đọc đến cuối. Nếu các đoạn văn triển khai rời rạc, thiếu trọng tâm, rất có thể độc giả của chúng ta sẽ bỏ dở giữa chừng.
Vậy nên bài viết này mình muốn đi vào một kỹ thuật rất cơ bản nhưng cực kỳ quan trọng là viết đoạn văn rõ ý, có câu chủ đề và các câu phát triển theo đúng vai trò của chúng.
1. Một đoạn văn rõ ý là gì?
Một đoạn văn rõ ý không cần phải hay ngay từ câu chữ nhưng bắt buộc phải rõ ràng về thông điệp. Người đọc chỉ cần đọc lướt đoạn đó cũng có thể trả lời được câu hỏi đoạn này đang nói về điều gì?
Về cấu trúc, một đoạn văn rõ ý thường gồm câu chủ đề và các câu phát triển. Trong đó, câu chủ đề làm nhiệm vụ nêu ý chính của đoạn. Còn các câu phát triển sẽ làm rõ, giải thích, chứng minh hoặc mở rộng cho câu chủ đề. Nếu thiếu câu chủ đề, đoạn văn sẽ rơi vào tình trạng liệt kê ý. Nếu thiếu câu phát triển, đoạn văn lại trở nên cụt, nông và thiếu thuyết phục.
2. Cách xây dựng câu chủ đề và câu phát triển cho một đoạn văn
– Câu chủ đề:
Mình thường nói rằng, câu chủ đề là mỏ neo giữ đoạn văn không bị trôi. Như đã nói ở trên, nó sẽ trả lời cho câu hỏi “Đoạn này mình muốn người đọc hiểu điều gì?” .
Và vì có tính định hướng như vậy nên thường nó sẽ đứng ở đầu câu. Một câu chủ đề tốt thường sẽ có đặc điểm là chỉ tập trung vào một ý chính duy nhất, có mức độ khái quát vừa đủ và tất nhiên khi đọc lên người đọc sẽ mường tượng được những câu tiếp theo sẽ nói về điều gì.
Ví dụ: Viết đoạn văn rõ ý giúp người đọc nắm được thông điệp nhanh hơn và không bị mệt khi theo dõi bài viết dài.
Câu này chưa giải thích gì thêm nhưng nó đã đặt ra phạm vi rất rõ cho cả đoạn đó chính là lợi ích của việc viết đoạn văn rõ ý.
– Câu phát triển:
Nhiệm vụ của câu phát triển là làm sâu ý đã đặt ra ở câu chủ đề. Thông thường câu phát triển sẽ làm một trong các việc như:
- Giải thích rõ hơn cho câu chủ đề.
- Đưa ví dụ cụ thể minh hoạ cho câu chủ đề.
- Phân tích nguyên nhân hoặc hệ quả.
- Liên hệ với trải nghiệm thực tế của người đọc.
Tiếp ví dụ câu chủ đề “Viết đoạn văn rõ ý giúp người đọc nắm được thông điệp nhanh hơn và không bị mệt khi theo dõi bài viết dài.”, các câu phát triển có thể là:
- Giải thích rõ hơn cho câu chủ đề:
(1) Khi mỗi đoạn chỉ tập trung vào một ý chính, người đọc không phải dừng lại để suy đoán xem tác giả đang muốn nói điều gì. (2) Ý được triển khai theo một hướng rõ ràng giúp quá trình tiếp nhận thông tin trở nên nhẹ nhàng hơn. (3) Nhờ đó, mạch đọc được giữ liền mạch và không bị đứt quãng giữa chừng.
- Đưa ví dụ cụ thể minh hoạ:
(1) Ví dụ, trong một bài hướng dẫn dài, nếu mỗi đoạn đều có một ý rõ ràng như “vì sao cần làm”, “làm như thế nào” và “lưu ý khi áp dụng”, người đọc có thể lướt nhanh mà vẫn nắm được nội dung cốt lõi. (2) Ngay cả khi họ không đọc từng chữ, cấu trúc đoạn văn vẫn đủ rõ để dẫn dắt họ đi đúng hướng.
- Phân tích hệ quả:
(1) Ngược lại, khi nhiều ý bị dồn vào một đoạn, người đọc dễ rơi vào trạng thái quá tải thông tin. (2) Họ phải đọc lại nhiều lần để tự tách ý trong đầu. (3) Lâu dần, sự mệt mỏi tích tụ khiến họ mất kiên nhẫn và có xu hướng rời khỏi bài viết.
- Liên hệ với trải nghiệm thực tế của người đọc:
(1) Có lẽ bạn từng bỏ dở một bài viết dài không phải vì nội dung dở. (2) Vấn đề nằm ở chỗ mỗi đoạn quá dày, ý trước ý sau chồng lên nhau. (3) Đọc được vài đoạn, cảm giác mệt đã lấn át sự tò mò ban đầu.
Khi mỗi đoạn đều có trọng tâm rõ ràng, người đọc không cần đoán xem bạn đang muốn nói gì. Họ dễ theo mạch bài hơn, đặc biệt với những nội dung dài hoặc mang tính hướng dẫn. Điều này cũng giúp người viết kiểm soát tốt cấu trúc, tránh lan man sang các ý không cần thiết.
Bạn thấy không, các câu phát triển đang làm tốt nhiệm vụ của mình trong việc làm rõ ý câu chủ đề.
3. Mỗi đoạn một ý – Nguyên tắc đơn giản cần nhớ khi xây dựng nội dung
Một đoạn văn chỉ nên phục vụ một ý chính, đây là điều mình vẫn thường hay nhắc đi nhắc lại rất nhiều lần ở các bạn học viết. Khi bạn cố nhét quá nhiều ý vào cùng một đoạn, dù từng ý đều đúng nhưng đoạn văn lúc này sẽ trở nên rối rắm, khiến người đọc khó theo dõi.
Ví dụ 1: Đoạn văn chưa rõ ý
Viết đoạn văn rõ ý rất quan trọng vì nó giúp người đọc dễ hiểu hơn. Khi viết bài dài, nếu không chia đoạn hợp lý thì người đọc sẽ bị mệt. Ngoài ra, việc viết rõ ý cũng giúp người viết kiểm soát nội dung tốt hơn và tránh lan man, đặc biệt là với những người mới viết.
Đoạn trên nói nhiều điều đúng nhưng gộp quá nhiều ý như là lợi ích cho người đọc, lợi ích cho bài dài rồi cả lợi ích cho người mới viết. Không có ý nào thật sự được đào sâu chi tiết để làm rõ ý cho câu chủ đề.
Ví dụ 2: Đoạn văn đã chỉnh lại cho rõ ý
Viết đoạn văn rõ ý giúp người đọc tiếp nhận nội dung dễ dàng hơn, đặc biệt khi theo dõi những bài viết dài. Khi mỗi đoạn chỉ tập trung vào một trọng tâm, người đọc không cần đoán xem người viết đang chuyển sang vấn đề gì. Nhờ đó, họ có thể đọc liền mạch mà không bị đứt nhịp hay mệt mỏi.
Ở ví dụ thứ hai, toàn bộ đoạn chỉ xoay quanh một ý duy nhất là lợi ích của đoạn văn rõ ý đối với người đọc. Các câu phát triển đều phục vụ cho câu chủ đề. Nên bạn sẽ thấy đoạn văn gọn gàng và ý tứ cũng rõ hơn.
Rất khó để có một bài viết mạch lạc nếu từng đoạn bên trong còn lỏng lẻo. Ngược lại, khi mỗi đoạn đều rõ ý, có câu chủ đề và câu phát triển đúng vai trò thì toàn bộ bài viết sẽ tự nhiên trở nên dễ đọc hơn.
Nếu chưa nhuần nhuyễn với việc xây dựng câu chủ đề và câu phát triển, bạn có thể tự kiểm tra đoạn văn đã rõ ý hay chưa bằng cách đọc riêng câu chủ đề sau khi viết để xem đã ổn chưa. Nếu không hiểu đoạn đó đang nói vấn đề gì thì lúc này câu chủ đề chưa thực sự ổn. Bên cạnh đó bạn cũng có thể gạch chân câu chủ đề và tự hỏi các câu còn lại có đang phục vụ cho câu này không. Những cách làm này tuy đơn giản nhưng sẽ giúp nâng cao chất lượng bài viết lên thấy rõ.
Kỹ thuật xây dựng câu chủ đề và câu phát triển là thứ bạn sẽ dùng lặp đi lặp lại trong mọi bài viết, từ blog cá nhân, bài SEO cho đến nội dung bán hàng hay chia sẻ chuyên môn. Do đó bạn có thể áp dụng những hướng dẫn bên trên để áp dụng vào các bài viết của mình nếu cần luyện tập nhé. Khá đơn giản thôi.
