Khi nhận brief viết Content cho một sản phẩm, ngoài việc tìm hiểu thông tin từ website, tài liệu do khách hàng cung cấp hay các nguồn trên Internet, có một câu hỏi mình nghĩ nhiều Content Writer từng đặt ra là có nên dùng thử sản phẩm này để có thể viết tốt hơn về nó không. Theo mình thì câu trả lời là không nhất thiết, nhưng nếu có điều kiện trải nghiệm sản phẩm thì đó cũng là một lợi thế rất lớn đối với người viết nội dung. Bởi vì giữa việc biết thông tin về một sản phẩm và thực sự hiểu về sản phẩm đó đôi khi vẫn có một khoảng cách nhất định.
Biết thông tin về sản phẩm chưa đồng nghĩa với hiểu sản phẩm
Thông thường, khi bắt đầu viết Content cho một sản phẩm, Writer sẽ tìm hiểu những thông tin cơ bản như thành phần, tính năng, công dụng, ưu điểm, các sử dụng, đối tượng dùng và rất nhiều thông tin cần thiết khác. Nếu có tài liệu đầy đủ, kết hợp với việc nghiên cứu thêm từ những nguồn đáng tin cậy, chúng ta hoàn toàn có thể viết được một bài Content có thông tin chính xác và đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, có những điều chỉ đọc tài liệu thôi thì chưa chắc đã hiểu hết.
Ví dụ, khi viết về một chiếc máy hút bụi, mình có thể biết máy có trọng lượng nhẹ, lực hút mạnh, nhiều đầu hút với thời lượng pin dài. Nhưng nếu trực tiếp sử dụng, mình có thể nhận ra đầu hút nào thuận tiện khi vệ sinh gầm tủ, trọng lượng của máy ảnh hưởng thế nào khi dọn nhà trong thời gian dài, hay việc tháo lắp hộp chứa bụi có thực sự dễ dàng như mô tả của nhà sản xuất hay không. Những trải nghiệm này giúp mình hiểu rõ hơn cách sản phẩm hoạt động trong thực tế, thay vì chỉ biết những gì được giới thiệu trên giấy.
Khi hiểu sản phẩm ở một tầng sâu hơn, Writer cũng có thêm chất liệu để viết. Thay vì chỉ liệt kê rằng máy có thiết kế nhẹ, mình có thể giải thích thiết kế đó mang lại sự thuận tiện gì trong quá trình sử dụng. Thay vì chỉ nhắc đến một tính năng, mình có thể đặt tính năng ấy vào tình huống cụ thể mà khách hàng thường gặp.
Nhìn chung, việc dùng thử sản phẩm không chỉ giúp người viết có thêm thông tin mà còn biến những thông tin vốn khá trừu tượng trở nên dễ hình dung và gần gũi với người đọc.
Không dùng thử sản phẩm thì có viết được không?
Một câu hỏi được đặt ra là, nếu không dùng thử sản phẩm thì có viết được không? Theo mình thì hoàn toàn có thể viết được. Vì thực ra không phải người viết nào cũng có điều kiện sử dụng tất cả sản phẩm mà mình được giao viết. Trên thực tế sẽ có những sản phẩm có giá trị cao, những dịch vụ khó tiếp cận hoặc thậm chí là những lĩnh vực đòi hỏi kiến thức chuyên môn mà người viết không thể tự trải nghiệm một cách đầy đủ. Nếu cho rằng phải trực tiếp dùng thử thì mới được viết, chúng ta sẽ tự giới hạn khả năng làm việc của mình.
Vậy trong trường hợp này chúng ta phải làm sao? Thường thì mình sẽ khuyến khích các bạn học viên, cộng tác viên nghiên cứu thông qua tài liệu sản phẩm, website chính thức, hướng dẫn sử dụng, đánh giá của người dùng, phỏng vấn khách hàng. Và một cách khá hiệu quả nữa là trao đổi với người có chuyên môn.
Điều quan trọng là phải biết mình đang có loại thông tin nào và giới hạn của nó đến đâu. Chẳng hạn, nếu chưa từng sử dụng một loại mỹ phẩm, mình vẫn có thể viết về thành phần được công bố, cách sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất hay những thông tin chuyên môn đã được kiểm chứng. Nhưng lúc này mình khó có thể tự khẳng định rằng sản phẩm thấm nhanh, không gây bết dính hay mang lại hiệu quả sau một thời gian sử dụng như thể chính mình đã trải nghiệm được. Tương tự như vậy, việc đọc những đánh giá tích cực từ phía người dùng cũng không có nghĩa là mình có thể kết luận là sản phẩm này phù hợp với tất cả mọi người được.
Khi nào Writer nên dùng thử sản phẩm để viết chân thật hơn?
Theo mình, điều này phụ thuộc vào mục tiêu bài viết và đặc điểm của sản phẩm. Nếu viết một bài giới thiệu những tính năng cơ bản, thông tin từ tài liệu chính thức có thể đã đủ để triển khai. Nhưng nếu viết bài đánh giá trải nghiệm, so sánh khả năng sử dụng thực tế hoặc chia sẻ những điểm cần lưu ý khi dùng sản phẩm, trải nghiệm trực tiếp sẽ có giá trị hơn nhiều. Đặc biệt, đối với những sản phẩm cần sự cảm nhận trong quá trình sử dụng ảnh hưởng lớn đến quyết định mua, việc dùng thử có thể giúp Writer hiểu rõ hơn những điều khách hàng thực sự quan tâm.
Ví dụ, khi viết về một chiếc ghế công thái học, thông số chiều cao, chất liệu hay khả năng điều chỉnh là những thông tin cần thiết. Nhưng trải nghiệm ngồi, điều chỉnh ghế và sử dụng trong những tình huống khác nhau có thể giúp người viết hiểu thêm về sự thuận tiện cũng như các điểm bất tiện.
Dĩ nhiên, trải nghiệm của một người không thể đại diện cho tất cả người dùng. Vì vậy, ngay cả khi đã trực tiếp sử dụng sản phẩm, Writer vẫn cần kết hợp với tài liệu, dữ liệu và phản hồi từ những người dùng khác để có góc nhìn đầy đủ hơn.
Nói cách khác, trải nghiệm trực tiếp giúp mình hiểu sản phẩm từ góc nhìn cá nhân, nhưng lại không tự động biến cảm nhận cá nhân thành kết luận chung. Điều quan trọng là người viết chúng ta cần phải biết mình đang hiểu sản phẩm ở mức độ nào, không nhất thiết là phải dùng thử hay chưa. Mình nghĩ, mục tiêu cuối cùng của việc nghiên cứu sản phẩm không phải là để Writer có thể nói rằng mình đã sử dụng nó, mà là để hiểu sao cho đủ để viết chính xác, lựa chọn được thông tin phù hợp và truyền tải đúng giá trị của sản phẩm đến người đọc.
Nếu có cơ hội dùng thử, hãy tận dụng trải nghiệm đó để quan sát, đặt câu hỏi và tìm hiểu những điều tài liệu chưa thể hiện. Nếu không có cơ hội, hãy chủ động tìm kiếm những nguồn thông tin đáng tin cậy, trao đổi với người có kinh nghiệm và kiểm chứng những nhận định quan trọng trước khi đưa vào bài viết. Đừng vì chưa dùng thử mà cho rằng mình không thể viết. Nhưng cũng đừng vì đã đọc đủ tài liệu mà mặc định mình đã hiểu sản phẩm. Bởi vì biết sản phẩm có những gì mới chỉ là bước đầu, hiểu những đặc điểm đó có ý nghĩa gì với khách hàng mới là điều giúp Writer viết nên những content có giá trị thực sự.
