Thời gian gần đây, bên cạnh việc hướng dẫn các lớp Basic Content Writing 3IN1 theo nhóm, mình cũng nhận kèm thêm một số học viên theo hình thức 1:1. Trong quá trình đồng hành, mình nhận thấy kỹ năng viết của mỗi người khá khác nhau. Có bạn đã có nền tảng tương đối tốt, nhưng cũng có bạn vẫn đang loay hoay với những kỹ năng viết cơ bản nhất.
Chính vì vậy, mình quyết định xây dựng thêm một Module học viết cơ bản. Mục tiêu của Module này là giúp học viên nắm vững những kỹ thuật nền tảng, sửa các lỗi thường gặp và hình thành tư duy viết đúng trước khi bước vào các Module Content Marketing đa kênh chuyên sâu hơn.
Đa phần mình nhận thấy các bạn mới viết rất hay gặp những lỗi phổ biến dưới đây. Mà những lỗi này người viết hoàn toàn có thể phát hiện và chỉnh sửa được trong khả năng của mình. Nên nếu bạn cũng là người mới bắt đầu viết, thì có thể xem chi tiết nội dung bên dưới cùng mình nhé.
Lưu ý rằng trong bài viết này, mình sẽ không đi sâu vào việc phân tích, lý giải hay chứng minh các lỗi câu văn dưới góc nhìn của một chuyên gia ngôn ngữ. Những điều mình chia sẻ xuất phát từ trải nghiệm của một người đã gắn bó với việc viết trong thời gian dài, từng đọc, từng sửa và từng gặp rất nhiều tình huống thực tế khác nhau.
Từ những trải nghiệm đó, mình dành thời gian quan sát, đúc kết để tìm ra những cách khắc phục đơn giản, dễ áp dụng nhất cho người mới bắt đầu. Mục tiêu không phải để biến bạn thành một người viết giỏi ngay lập tức mà là giúp bạn xây dựng được nền tảng vững chắc để tự tin hơn trên hành trình viết lách của mình.
Bởi trước khi nghĩ đến chuyện viết hay, chúng ta cần học cách viết đúng. Đó chính là phần gốc rễ của cây. Khi bộ rễ đủ chắc khỏe, cây mới có thể bám sâu vào đất, hấp thụ dưỡng chất và từng ngày vươn mình lên cao.
Nào, cùng bắt đầu tìm hiểu một số lỗi viết cơ bản cùng cách khắc phục ngay sau đây cùng mình nhé!
#1.Thiếu chủ ngữ và vị ngữ
Ví dụ đây là câu thiếu chủ ngữ: “Khi đi ngang qua quán cà phê quen thuộc thì cảm thấy rất nhớ những ngày còn là sinh viên.” Người đọc sẽ đặt câu hỏi: “Ai cảm thấy nhớ?” và câu trả lời là hoàn toàn không có.
Hoặc ví dụ đây là một câu thiếu vị ngữ: “Những người làm content marketing có nhiều năm kinh nghiệm trong nghề.” Đây chỉ mới là một cụm từ giới thiệu về những người làm content marketing có nhiều năm kinh nghiệm trong nghề, còn lại người đọc vẫn chưa hề biết người này làm gì, làm thế nào, ra sao.
Thông thường một câu đúng hoàn chỉnh sẽ gồm có 2 thành phần là chủ ngữ và vị ngữ. Nguyên nhân của việc viết khuyết một trong hai thành phần này thường xuất phát từ việc người viết nghĩ nhanh hơn tốc độ diễn đạt. Hoặc cứ viết ra những gì mình đang nghĩ trong đầu mà bỏ sót những thành phần quan trọng của câu lúc nào không biết. Mình thấy, lỗi này không chỉ gặp ở người mới viết mà người viết lâu năm đôi khi cũng hay gặp.
Cách khắc phục: Thay vì viết quá nhanh, bạn có thể viết chậm lại một chút để cân bằng giữa suy nghĩ câu chữ và tốc độ diễn đạt. Với bất kỳ câu nào, khi biên tập lại bạn cần biết chính xác Ai làm?, Làm gì? Làm thế nào, Làm ra sao? để trả lời cho câu hỏi đâu là chủ ngữ, đâu là vị ngữ. Với hai câu trên, mình có thể điều chỉnh thành:
– Câu đã có thành phần chủ ngữ: “Khi đi ngang qua quán cà phê quen thuộc, mình cảm thấy rất nhớ những ngày còn là sinh viên.“
– Câu đã có thành phần vị ngữ: “Những người làm content marketing có nhiều năm kinh nghiệm trong nghề thường sở hữu khả năng quan sát và phân tích rất tốt.“
#2. Một câu chứa quá nhiều ý
Nhiều bạn có thói quen gom hết suy nghĩ trong đầu viết một câu khá dài và chứa nhiều ý ở bên trong. Kết quả là câu văn kéo dài, trông khá nặng nề, ý này chồng lên ý kia,… Phải nói, đây là một trong những lỗi mình gặp khá nhiều trong quá trình hướng dẫn các bạn mới bắt đầu viết.
Ví dụ lỗi: “Hôm nay mình đi dạy từ sáng sớm, trời mưa rất to nên đường ngập nước, việc di chuyển giữa các lớp học rất khó khăn nhưng khi đến lớp thấy học sinh học tập nghiêm túc nên mình cảm thấy rất vui và quên hết mệt mỏi”. Bạn có thấy không, trong một câu nhưng lại chứa quá nhiều thông tin như là: đi dạy từ sớm, trời mưa to, đường ngập nước, di chuyển khó khăn, học sinh học tập nghiêm túc, cảm thấy vui và quên hết mệt mỏi,…Chỉ một câu nhưng người đọc lại phải tiếp nhận quá nhiều ý cùng một lúc nên rất dễ bị đuối.
Cách khắc phục: Khi phát hiện câu viết dài có quá nhiều ý, bạn có thể tách câu dài thành các câu ngắn hơn. Mỗi câu ngắn chỉ nên tập trung vào một ý chính để tạo sự ngắn gọn súc tích. Vậy nên với ví dụ trên chúng ta hoàn toàn có thể tách nhỏ ý bằng : “Hôm nay mình đi dạy từ sáng sớm. Trời mưa rất to nên nhiều tuyến đường bị ngập nước khiến việc di chuyển giữa các lớp học trở nên khá khó khăn. Tuy nhiên, khi đến lớp và thấy học sinh học tập nghiêm túc, mình cảm thấy rất vui. Sự tập trung của các em đã khiến mình quên đi cảm giác mệt mỏi.”
#3. Trùng từ liên tục
Nhiều người hay dùng từ “lặp từ” để nói về lỗi “trùng từ”, nhưng theo mình thì chưa thật sự chính xác. Bởi “lặp từ” là một khái niệm rộng hơn, có thể bao gồm việc lặp lại nguyên từ ngữ, lặp từ đồng nghĩa hoặc gần nghĩa, lặp ý,… nhằm tạo nhịp điệu, nhấn mạnh ý nghĩa hay tăng hiệu quả biểu đạt. Trong khi đó, “trùng từ” là việc một từ xuất hiện quá nhiều lần trong phạm vi gần nhau một cách không cần thiết.
Lấy một ví dụ để bạn dễ hiểu: Viết content là một kỹ năng quan trọng vì viết content giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng và viết content cũng giúp xây dựng thương hiệu được nhiều người biết đến hơn. Với câu này, khi đọc to thành tiếng bạn sẽ có cảm giác bị khá lủng củng, không có sự mềm mại.Từ “viết content” lặp lại đến tận 3 lần.
Cách khắc phục: Khi phát hiện câu bị trùng từ nhiều, bạn có thể đọc lại rồi thay thế từ bị trùng đó bằng một từ đồng nghĩa khác hoặc có thể đổi cấu trúc câu. Áp dụng cách làm đó, mình đã điều chỉnh câu trên thành: “Viết content là một kỹ năng quan trọng vì nó giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng, đồng thời góp phần xây dựng thương hiệu được nhiều người biết đến hơn.” Đơn giản vậy thôi là bạn đã thấy được sự khác nhau giữa trước và sau khi biên tập rồi.
#4. Dùng từ mơ hồ
Một số từ như “tốt”, “hay”, “nhiều”, “hiệu quả”, “chất lượng”,… thường mang tính cảm nhận nhiều hơn là thông tin. Khi sử dụng quá nhiều từ mơ hồ trong một đoạn văn, người đọc sẽ khó hình dung chính xác điều bạn muốn truyền tải.
Cách khắc phục: Để tránh viết mơ hồ, bạn hãy tập thói quen viết bằng những thông tin mang tính cụ thể. Câu chữ càng cụ thể bao nhiêu, thông điệp bạn truyền tải càng rõ ràng bấy nhiêu. Ví dụ, thay vì nói “khóa học này rất hiệu quả“, người đọc sẽ dễ hình dung hơn nếu bạn nói “khóa học này giúp học viên tự viết được content website, fanpage chỉ sau 4 tuần học“. Hay thay vì viết: “Bài viết nhận được rất nhiều tương tác“, bạn có thể viết: “Bài viết nhận được hơn 500 lượt thích, 120 bình luận và 50 lượt chia sẻ chỉ sau 2 ngày đăng tải.“
#5. Viết câu quá dài
Một số bạn hay viết một câu kéo dài từ đầu dòng đến cuối dòng, hoặc là dấu phẩy xuất hiện liên tục không có điểm dừng hoặc là không có một dấu câu nào cả.
Bạn nghĩ rằng câu dài sẽ giúp đoạn văn mềm mại hơn, truyền tải được nhiều ý hơn. Nhưng nếu viết không tốt sẽ khiến câu bị nặng nề, người đọc sẽ phải cố ghi nhớ nhiều thông tin cùng một lúc và thậm chí đọc bị hụt hơi nếu không có dấu câu rõ ràng. Vậy nên một câu văn dễ đọc sẽ luôn hiệu quả hơn so với một câu dài dòng khó hiểu.
Đến đây có thể bạn sẽ thắc mắc rằng lỗi viết một câu quá dài có vẻ khá giống với lỗi một câu chứa quá nhiều ý mà mình vừa đề cập ở trên. Thực tế, hai lỗi này có liên quan đến nhau nhưng không hoàn toàn giống nhau.
Một câu chứa quá nhiều ý là khi người viết cố gắng nhồi nhét nhiều thông tin, nhiều hành động hoặc nhiều nội dung khác nhau vào cùng một câu. Trong khi đó, một câu quá dài chưa chắc đã có quá nhiều ý. Có những câu chỉ xoay quanh một ý chính nhưng được diễn đạt bằng quá nhiều thành phần phụ, khiến người đọc phải mất nhiều thời gian mới hiểu được nội dung muốn truyền tải.
Hay nói một cách khác, câu quá nhiều ý là vấn đề thuộc về chất lượng thông tin, còn câu quá dài thuộc về phạm trù tổ chức câu chữ. Trên thực tế, một câu có thể mắc một trong hai lỗi, hoặc đồng thời mắc cả hai lỗi cùng một lúc.
Mình trở lại ví dụ trên để bạn thấy rõ được sự khác nhau này:
– Ví dụ câu quá nhiều ý: “Hôm nay mình đi dạy từ sáng sớm, trời mưa rất to nên đường ngập nước, việc di chuyển giữa các lớp học rất khó khăn nhưng khi đến lớp thấy học sinh học tập nghiêm túc nên mình cảm thấy rất vui và quên hết mệt mỏi”
– Ví dụ câu dài nhưng một ý: “Hôm nay mình cảm thấy rất vui khi đến lớp và nhìn thấy các bạn học sinh vẫn tập trung học tập nghiêm túc, chăm chú theo dõi bài giảng và tích cực tham gia vào các hoạt động trên lớp mặc dù thời tiết bên ngoài đang mưa rất lớn.”
Cách khắc phục: Sau khi viết xong, bạn hãy dành thời gian đọc lại thành tiếng toàn bộ bài. Đặc biệt chú ý đến những câu dài. Nếu bạn phải đọc lại lần thứ hai mới hiểu, hoặc đọc đến mức hụt hơi thì rất có thể câu đó đang quá dài. Lúc này bạn có thể rút ngắn lại bằng cách lược bỏ những thành phần không thực sự cần thiết, thay thế các cụm diễn đạt dài dòng bằng từ ngữ ngắn gọn hơn. Hoặc cũng có thể tách một câu thành hai câu riêng biệt nếu thấy phù hợp. Như vậy, với câu dài nhưng chỉ một ý ở trên, ta có thể điều chỉnh lại: “Hôm nay mình cảm thấy rất vui khi đến lớp. Dù bên ngoài mưa rất lớn, các bạn học sinh vẫn tập trung học tập nghiêm túc, chăm chú theo dõi bài giảng và tích cực tham gia các hoạt động trên lớp.“
#6. Dùng từ không phù hợp
Dùng từ không phù hợp ở đây có nhiều trường hợp. Ví dụ như:
- Không phù hợp với phong cách như là đưa văn nói vào văn viết. Ví dụ như mày, tao, nó, tụi nó, à, nhỉ, nhé, chứ, đâu, cơ, thì, mà,…;
- Không phù hợp vì kết hợp sai các từ loại. Ví dụ như “rất là đẹp đẽ”, “cải thiện tốt hơn”, “điều này rất sự quan trọng”,…);
- Không phù hợp khi dùng từ có nghĩa trùng lặp nhau trong cùng một câu. Ví dụ như “bứt phá doanh thu – tăng trưởng thần tốc”, “gọn gàng – ngăn nắp, chậm rãi – khoan thai”,…
Cách khắc phục: Bạn có thể kiểm tra bằng cách đọc lại xem cách dùng từ trong câu đã đúng với ngữ cảnh chưa, từ có kết hợp một cách tự nhiên với các từ khác trong câu không, có từ nào trong câu bị lặp nghĩa hoặc trùng ý, có từ văn nói nào xuất hiện không,…rồi sau đó biên tập kỹ càng lại.
Đối với những từ ngữ thường dùng trong giao tiếp hằng ngày như “mày”, “tao”, “tụi nó”, “à”, “nhỉ”, “nhé”, “chứ”, “đâu”… có thể phù hợp trong hội thoại hoặc bài viết mang tính đời thường. Còn khi viết trong các văn bản học thuật, báo cáo, bài chuyên môn hoặc cần nội dung trang trọng, chúng ta cần chuyển chúng thành những từ phù hợp với ngữ cảnh viết hơn.
Hoặc ví dụ như cụm từ “rất là đẹp đẽ” ở đây là một sự kết hợp không được tự nhiên. Vốn dĩ từ “đẹp đẽ” đã mang sắc thái nhấn mạnh về mức độ. Việc thêm chữ “rất là” vào chỉ khiến câu văn thêm rườm rà. Thay vào đó, ta chỉ nên dùng “rất đẹp” hoặc “đẹp đẽ” tùy vào từng ngữ cảnh là được.
Xem thêm:
Tổ chức lại cấu trúc bài viết: Bước biên tập quan trọng đầu tiên
Phát hiện và sửa lỗi logic, ngữ pháp, số liệu,…khi biên tập
Nhận diện câu từ thừa trong bài viết và cách biên tập đúng
Biên tập nhưng vẫn giữ được “chất riêng” của người viết gốc
Một số công cụ hỗ trợ biên tập dễ sử dụng cho người viết
Bên cạnh những lỗi cơ bản kể trên, trong quá trình hướng dẫn viết cho các bạn mình còn gặp nhiều lỗi khác. Chẳng hạn như thiếu sự nhất quán trong toàn bộ mạch bài, sử dụng từ liên kết không đúng, diễn đạt thiếu logic,..
Trên đây là một số lỗi viết cơ bản mình tổng hợp được trong quá trình hướng dẫn viết. Mong là chia sẻ về một số lỗi thường gặp và cách khắc phục trên đây có thể hữu ích ít nhiều với bạn nhé.
Tất cả những lỗi trên đều sẽ được mình hướng dẫn và kèm cặp sát sao trong Module học viết cơ bản trước khi bạn bước vào chương trình Basic Content Writing 3IN1 học 1:1 . Vì vậy, nếu bạn đang băn khoăn liệu kỹ năng viết hiện tại của mình đã đủ để tham gia khóa học Content Marketing đa kênh hay chưa thì cũng đừng quá lo lắng. Bạn hoàn toàn có thể nhắn tin cho mình để được đánh giá năng lực viết hiện tại. Dựa trên đó, mình sẽ tư vấn lộ trình phù hợp. Chỉ cần dành thời gian học và thực hành nghiêm túc một vài buổi viết cơ bản, bạn đã có thể tự tin “lên thuyền” và tiếp tục đồng hành cùng mình trong các Module chuyên sâu phía sau./
