Nếu như trước đây, khi nhắc đến kỹ năng viết nhiều người thường nghĩ đó là một quá trình hoàn toàn “thủ công”. Từ tự nghĩ ý tưởng, triển khai nội dung, viết rồi biên tập chỉnh sửa. Tuy nhiên hiện nay với sự phát triển của công nghệ, quá trình này đã có thêm nhiều công cụ hỗ trợ. Nó giúp cho người viết tiết kiệm được khá nhiều thời gian trong việc kiểm tra lỗi chính tả, ngữ pháp, độ rõ ràng của câu chữ cũng như cách diễn đạt và nhiều vấn đề khác nữa.
Có thể nói, việc hiểu và sử dụng đúng các công cụ hỗ trợ sẽ giúp cho người viết làm việc nhanh và hiệu quả hơn. Tuy nhiên cũng có một điểm khá thú vị mà mình nhận thấy ở đây là, thường sẽ có 2 trường hợp. Nhiều người hoặc là phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ, hoặc là không dùng công cụ nào cả. Trong khi đó trên thực tế, điều quan trọng không nằm ở việc dùng hay không dùng mà là biết công cụ nào phù hợp với mục đích nào. Từ đó có thể dùng chúng đúng cách khi cần thiết.
Công cụ chỉ hỗ trợ, không thay thế tư duy viết
Với sự xuất hiện ngày càng nhiều của các công cụ, hiện nay người viết có thể tha hồ lựa chọn công cụ hỗ trợ trong quá trình viết của mình. Từ các công cụ hỗ trợ viết như Chat GPT, Notebook LM, Claude cho đến các công cụ hỗ trợ biên tập như Germany, Hemingway,…
Theo quan sát của mình, nhiều người có một hiểu lầm khi nghĩ rằng chỉ cần công cụ tốt thì bài viết sẽ tự động hay hơn. Nhưng thực ra, công cụ viết hay biên tập cũng chỉ hỗ trợ một vài phần nhất định nào đó thôi. Nó không thể là một thứ toàn năng có thể làm hết việc chọn bạn.
Ví dụ như khi biên tập, công cụ sẽ hỗ trợ người viết trong việc phát hiện lỗi kỹ thuật, gợi ý câu chưa rõ, hỗ trợ trình bày nội dung,….Còn những thứ quan trọng hơn của một bài viết như góc nhìn, tư duy triển khai, cảm xúc, trải nghiệm, khả năng lập luận, sự thấu cảm,…thì không thể nào làm thay hoàn toàn được.
Mình tin chắc là khi đưa bài viết cho một công cụ nào đó, nó có thể phát hiện lỗi sai chính tả, độ dài của câu. Nhưng nó sẽ không thể đưa ra nhận định chính xác trong việc giúp bạn xác định nên kể câu chuyện nào, triển khai luận điểm theo hướng nào hay đâu là góc nhìn phù hợp với người đọc.
Điều mình muốn nói ở đây là, khi bạn sử dụng bất kỳ công cụ biên tập nào đó, bạn hãy xem nó như một người hỗ trợ biên tập, chứ không phải là người thay bạn có thể biến nội dung gốc trở nên hay hơn, thú vị hơn.
Xem thêm:
- Phát hiện và sửa lỗi logic, ngữ pháp, số liệu,…khi biên tập
- Nhận diện câu từ thừa trong bài viết và cách biên tập đúng
- Tổ chức lại cấu trúc bài viết: Bước biên tập quan trọng đầu tiên
- Biên tập nhưng vẫn giữ được “chất riêng” của người viết gốc
Một số công cụ hỗ trợ biên tập đơn giản dễ sử dụng cho người viết
Google Docs:
Nhiều người nghĩ rằng Google docs chỉ là nơi để gõ văn bản, nhưng nếu biết cách tận dụng thì đây là một công cụ để hỗ trợ biên tập khá mạnh. Với Google Docs, bạn có thể phát hiện những lỗi sai chính tả cơ bản, lưu lịch sử chỉnh sửa, comment trực tiếp vào từng đoạn văn. Với những tính năng này, sử dụng Google Docs khi làm việc nhóm rất tiện lợi và dễ dàng.
Ở Google Docs có một tính năng mình rất thích là chế độ “đề xuất”. Khi bật chế độ này lên, mọi chỉnh sửa sẽ hiển thị dưới dạng gợi ý thay vì sửa trực tiếp vào văn bản. Từ đó giúp người biên tập có thể biên tập bài cho người khác, làm việc với khách hàng hoặc chỉnh sửa nội dung theo nhóm đều được. Trong khi đó, người viết ban đầu có thể biết bạn sửa chỗ nào, vì sao cần sửa. Nhờ vậy mà quá trình biên tập sẽ trở nên rõ ràng và dễ trao đổi hơn rất nhiều.
Grammarly:
Nếu bạn thường viết tiếng Anh nhưng cần kiểm trả lại sự chính xác của ngữ pháp, độ rõ ràng của câu thì có thể tìm đến công cụ này. Hiện nay Grammarly có cả bản miễn phí và có phí. Trong đó, bản miễn phí đã bao gồm tính năng phát hiện lỗi ngữ pháp, chính tả, độ dài câu, câu khó hiểu, từ lặp,…Còn bản có phí sẽ nâng cấp hơn ở việc gợi ý từ vựng, viết lại câu, kiểm tra đạo văn và giọng điệu. Mình không sử dụng Grammarly nhiều nhưng thấy nhiều bạn sử dụng công cụ này và review tốt.
Hemingway:
Để kiểm tra độ dễ đọc của một bài viết, Hemingway là công cụ bạn có thể thử. Công cụ này khá hữu ích trong việc phát hiện lỗi câu quá dài, câu bị động, đoạn văn khó đọc cũng như mức độ dễ hiểu của nội dung. Nếu bài viết có quá nhiều câu dài và nhiều lớp ý, Hemingway sẽ đánh dấu để người viết xem lại.
Tính năng này đặc biệt hữu ích với những bài viết blog, hướng dẫn hoặc những nội dung dành cho số đông độc giả nói chung khác. Bởi trong những dạng bài này, khả năng đọc nhanh, hiểu nhanh vấn đề được ưu tiên hơn cả. Tuy nhiên cũng phải nói thêm rằng, bạn cũng không nên cố biến câu chuyện thành thật ngắn chỉ để trông chuyên nghiệp hơn. Với viết lách, đôi khi phải có những đoạn văn cần những nhịp văn chậm hơn, sâu lắng giàu cảm xúc hơn. Lúc này cảm nhận của người biên tập vẫn quan trọng hơn là công cụ hỗ trợ.
Hiện nay rất nhiều người bắt đầu sử dụng AI như một phần cần thiết trong công việc, đặc biệt là viết và biên tập nội dung. AI làm rất tốt các đầu việc như brainstorm ý tưởng, gợi ý outline, gợi ý ví dụ,…nhưng nếu quá phụ thuộc vào AI, bài viết sẽ rất dễ gặp tình trạng na ná nhau, thiếu đi trải nghiệm thật, góc nhìn cá nhân cũng như nhịp điệu bài viết. Vậy nên để sử dụng AI hiệu quả, bạn chỉ nên dùng nó cho việc hỗ trợ hơn là thay thế khả năng tư duy của bản thân.
Các công cụ như Grammarly, Google Docs, Hemingway hay AI đều có thể giúp quá trình viết và biên tập trở nên nhanh và hiệu quả hơn nhưng có lẽ giá trị lớn nhất của chúng không nằm ở việc viết hay biên tập thay. Khi biết cách dùng công cụ, người viết chúng ta có thể làm việc nhanh và dễ dàng hơn. Nhưng điều đó không có nghĩa nó sẽ quyết định tất cả chất lượng nội dung viết ra.
Do đó, dù sử dụng các công cụ hỗ trợ biên tập chỉnh sửa, nhưng bản thân mình vẫn luôn khuyến khích việc tự biên tập cho đến khi bản thân bạn cảm thấy hài lòng nhất có thể. Bởi một bài viết ra, chỉ khi nào chính bạn cảm thấy từng câu chữ đã phản ánh đúng điều mình muốn nói, từng luận điểm đã đủ rõ ràng và mạch lạc, thì khi đó bài viết mới thực sự mang dấu ấn của riêng bạn.
Suy cho cùng, biên tập không đơn thuần là sửa lỗi chính tả hay điều chỉnh câu từ cho trôi chảy hơn. Đó còn là quá trình nhìn lại tư duy của mình, phát hiện những chỗ còn thiếu sót, những ý tưởng chưa được diễn đạt trọn vẹn để tiếp tục hoàn thiện. Và chính trong quá trình ấy, kỹ năng viết mới dần được rèn giũa, trưởng thành hơn qua từng bài viết./
